Rapporten

Rapport 2019

Succesvol innoveren in het veiligheidsdomein

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Slimmer samenwerken aan een veiliger Nederland”. Innovatie is duidelijk meer dan een buzzword in het veiligheidsdomein: veel betrokkenen zijn aan de slag om hun belangrijkste opdracht op een vernieuwende manier aan te pakken. Dat is cruciaal, want de bad actors zitten niet stil. Dankzij nieuwe technologie vinden criminelen steeds weer nieuwe manieren om te ontwrichten, op te ruien en digitale en fysieke veiligheidslinies te doorbreken.

Kunnen we onze ogen nog wel geloven?

Het vermogen om de werkelijkheid te verdraaien en hierdoor fake news te genereren heeft sinds 2018 een exponentiële sprong voorwaarts gemaakt met ‘Deep Fake’ technologie. Deze technologie maakt het mogelijk om thuis audio en video te maken van echte mensen die dingen zeggen en doen die ze nooit hebben gezegd of gedaan. Het is vrij eenvoudig en de kwaliteit begint zo goed te worden dat detectie van nepvideo’s steeds moeilijker wordt. Deze technologie wordt langzaamaan toegankelijker. Dit kan ernstige gevolgen hebben voor het vertrouwen in het veiligheidsdomein. Tevens biedt het allerlei mogelijkheden tot chantage, uitbuiting, intimidatie, oproer en manipulatie van burgers in de maatschappij.

Vanuit mijn visie en/of overtuiging kan Blockchain-technologie dit probleem helpen oplossen, door ervoor te zorgen dat de authenticiteit van de video onweerlegbaar is. Later in dit artikel zal worden uitgelegd hoe precies, maar allereerst wordt uitgelegd hoe men een Deep Fake video maakt en welke mogelijkheden er nu al zijn om misbruik te voorkomen.

De crowd als bijzondere opsporingsbevoegdheid

Crowdsourcing van informatie levert al geruime tijd een grote meerwaarde bij het opsporingsproces. Denk hierbij aan de burger die het opsporingsproces assisteert bij zoekacties naar vermiste personen. Een effectieve inzet hiervan is gerealiseerd in de zaak Anne Faber. In deze vermissingszaak zochten grote getalen vrijwilligers mee. Deze vrijwilligers vonden uiteindelijk de jas van de vermiste persoon, waarop het DNA van de dader werd aangetroffen. In dit artikel wordt ten eerste ingegaan op de huidige ontwikkelingen in de opsporing. Vervolgens worden zes trends besproken en wordt afgesloten met een visie op burgerparticipatie in het opsporingsproces.

Overwin de legacy-berg

Recent hebben veel verschillende soorten cyberaanvallen plaatsgevonden. Ransomware-aanvallen en virussen hebben zowel het bedrijfsleven als de overheid op wereldwijde schaal schade toegebracht. Veel van deze dreigingen zijn het directe gevolg van verouderde IT-systemen en de daarbij horende kwetsbaarheden. Net zoals niet-geüpdatete en verouderde IT-systemen fabrikant TSMC honderden miljoenen heeft gekost, maken vele Nederlandse ziekenhuizen en publieke instellingen nog steeds gebruik van verouderde IT-systemen en een kritieke infrastructuur. Dit kan worden gezien als een tikkende tijdbom.

Rapport 2018

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Wantrouwen en vertrouwen in de digitale samenleving.” In een tijd waarin fake news de samenleving op zijn grondvesten doet schudden, persoonsgegevens regelmatig op straat liggen en nieuwe technologieën als Internet of Things en drones potentieel grote impact hebben op onze privacy, is nauwelijks een actueler thema te bedenken.

2030: een Truman Show of maatschappij met menselijke autonomie?

Als we in 2030 terugkijken naar de technologische mogelijkheden die we in 2018 bedachten en benutten in onze maatschappij, wat valt ons dan op? Werden we primair gedreven door mogelijkheden en gebruiksgemak? Zijn we regie blijven voeren op de gekozen innovaties en de impact die zij hebben op onze autonomie als mens en maatschappij? Nieuwe technologieën verzamelen vaak enorm veel data over ons gedrag op basis waarvan interventies gepleegd kunnen worden die ons gedrag beïnvloeden. Het is gemakkelijk om in deze stroomversnelling mee te gaan. Wij stappen hier in dit artikel uit en geven een handreiking om de menselijke maat te behouden bij de datahonger van moderne technologie.

Meldkamer van de toekomst is live

Onderstaand incident (zie kader) werd afgehandeld in één van de tien 112-meldkamers anno 2025: een meldkamerorganisatie waarbij centralisten live kunnen meekijken, -luisteren en -meten wat zich op een incidentlocatie afspeelt. Anno 2018 is het fundament voor een dergelijke meldkamer reeds gelegd. Centralisten krijgen steeds meer toegang tot live-inzichten uit de regio, bijvoorbeeld van politiehelikoptercamera’s, beveiligingscamera’s in de stad of particuliere alarmcentrales. Desalniettemin raakt dit slechts het topje van de ijsberg aan mogelijkheden van de snel voortschrijdende technologie. Deze maken het eenvoudiger om toegang te krijgen tot live-informatie van met name beelden, gps en sensoren (Internet der Dingen) om op een noodsituatie te kunnen reageren. Dit scala aan mogelijkheden wordt momenteel nog weinig benut, maar zal in de toekomst steeds belangrijker worden in het werk van de meldkamer, ook om haar geloofwaardigheid als hulpverlenende instantie te behouden. Door zowel te innoveren als proactiever en gerichter gebruik te maken van beschikbare informatiebronnen kan de meldkamer haar hulpverlenende taak effectiever uitvoeren.

Hoe nepnieuws een dubbele dreiging vormt

De verspreiding van nepnieuws is een veelbesproken onderwerp. Steeds meer burgers maken zich zorgen. Inlichtingendiensten hebben moeite deze verspreiding te detecteren en tegen te gaan. Van de burgers ziet 62% de verspreiding van nepnieuws als een bedreiging voor de veiligheid van zichzelf en samenleving aldus het onderzoek van GfK1. Hoe bepaal je de grens tussen een mening en foutieve informatie en hoe zorg je ervoor dat maatregelen tegen nepnieuws niet leiden tot censuur?

Rapport 2017

In deze editie is het thema ‘In een verbonden samenleving.’ En dit thema is niet zomaar gekozen, want onze maatschappij kan steeds meer worden beschouwd als een complex van verbindingen. Verbindingen tussen mensen, tussen organisaties en tussen apparaten, waarbij die drie entiteiten ook onderling steeds hechter in verbinding staan. Een ontwikkeling die het gevolg is van de opkomst van het internet. En aangezien het internet zich steeds verder ontplooit, met steeds nieuwe toepassingen (met het Internet of Things als een voorname recente innovatie), staat de ontwikkeling van de verbonden samenleving nooit stil.

Wat vertellen social media ons over dreigingen?

Op 28 november 2016 rijdt een man in Ohio in op voorbijgangers, waarna hij een aantal mensen aanvalt met een slagersmes. Elf mensen raken gewond, waarvan één zwaargewond. Enkele momenten voor zijn daad, plaatst de dader een dreigende post op Facebook, waarin hij zijn aanval aankondigt.

Toegang tot miljarden apparaten: Een nieuw risico!

In veel sectoren zoals de energiesector, de gezondheidszorg, de auto-industrie en de transportsector wordt steeds meer gebruik gemaakt van onderling verbonden apparatuur. Het ‘Internet of Things’ (IoT) is hier een voorbeeld van. De verschillende typen apparatuur zijn heel divers en lopen uiteen van servers, wearables, slimme meters en pacemakers tot autonome robots. Deze apparatuur kan gegevens met elkaar uitwisselen en gebruikmaken van elkaars functionaliteit. De schaal waarop apparatuur wordt gebruikt, het belang voor de mens bij het gebruik en de informatie die wordt uitgewisseld, wordt steeds groter. Meer dan 55% van de Nederlanders vindt dat de Nederlandse overheid en bedrijven onvoldoende zijn voorbereid op een mogelijke cyberoorlog1. Hoe zorgen we ervoor dat aanvallen worden voorkomen en op een veilige manier grote aantallen verbonden apparatuur in het IT-landschap kunnen worden opgenomen?

Structureel inzicht in effecten stimuleert samenwerken vanuit 'de bedoeling'

Samenwerkingsverbanden binnen het veiligheidsdomein maken steeds vaker een omslag in de manier van werken. Van werken aan de hand van systemen, protocollen en regels wordt de omslag gemaakt naar werken vanuit de bedoeling. Om deze focus te behouden, is het nodig om structureel verbinding te zoeken met de omgeving. Deze verbinding kan worden gemaakt door de dialoog aan te gaan over wensen en behoeften en over de waardering van gekozen interventies. Het krijgen van structureel inzicht in gerealiseerde effecten heeft impact op de bedrijfsvoering. Een goed opgezet plan, volgens een aantal principes, zorgt voor een laagdrempelige start.

Rapport 2016

In de nieuwe, editie staat de mens centraal. De mens als (zelfredzame) burger, als slachtoffer, als beleidsmaker en als aanjager van digitale innovatie. Hieronder schetsen we enkele ontwikkelingen die in het rapport aan bod komen.

Privacy als ruilmiddel: onvermijdelijk, maar ook acceptabel?

Gebruikers zijn zich vaak niet bewust van de hoeveelheid persoonsgegevens die zij vrijgeven bij het installeren van een app.

Vervlecht cybersecurity in reguliere beheerprocessen

Als manager technische automatisering bij een Nederlandse vitale infrastructuur wil je dat cybersecurity daadwerkelijk een plek krijgt in de dagelijkse gang van zaken. Hoe zorg je hiervoor en bereik je met de activiteiten die je hiertoeonderneemt dat je ‘in control’ bent?

Communicatie na een datalek cruciaal voor behoud van vertrouwen

Sinds 1 januari 2016 geldt de meldplicht datalekken. Dit vraagt om een zorgvuldig opgezette communicatiestrategie richting slachtoffers in geval van een datalek.

Rapport 2015

Veel organisaties hebben inmiddels substantiële stappen gezet op weg naar een digitale organisatie of zijn daar mee bezig. In deze uitgave treft u voorbeelden aan van concrete digitaliseringsprojecten die inmiddels succesvol zijn geïmplementeerd. Maar ook voorbeelden van situaties, processen en ketens waar nog veel kansen liggen voor verdere digitalisering. Aanvullend hebben we ook dit jaar door TNS NIPO een onderzoek laten uitvoeren onder burgers in Nederland. De uitkomsten geven inzicht in de mening en perceptie van de Nederlandse burger op het gebied van openbare orde en veiligheid.

Netcentrisch toezicht: het toezicht van de toekomst

Falend toezicht is de reden tot vernieuwing waarbij de informatiepositie moet verbeteren. Een netcentrische werkwijze en digitale trends maken dit mogelijk.

Veerkracht bij uitval van digitale dienstverlening

NU.nl meldt op 16 december 2014: “Het Nederlandse ING kende afgelopen twaalf maanden de meeste storingsdagen van banken wereldwijd. Dat concludeert de website Allestoringen.nl, dat zich hiervoor baseert op informatie verzameld in 27 landen.” Dit soort nieuwsberichten over digitale dienstverlening zien we steeds vaker. Allestoringen.nl laat zien wanneer digitale dienstverlening faalt. De website laat zien of er sprake is van een grote storing of van geïsoleerde of kleinschalige problemen. Zowel commerciële diensten als diensten van de overheid worden 24/7 gemeten. Opvallend is dat alle vormen van digitale dienstverlening in meer of mindere mate geraakt worden door storingen. Het is dus niet de vraag of digitale diensten worden geraakt door uitval, maar in welke mate en hoe adequaat een organisatie in staat is om uitval te herstellen. De ‘veerkracht’ of ‘resilience’ van organisaties is nog belangrijker als het gaat om digitale dienstverlening in het kader van diensten die voor ons zelf cruciaal zijn of die vitaal zijn voor onze samenleving. Uit onderzoek1 blijkt dat slechts 12% van de Nederlanders denkt dat de overheid goed is voorbereid op de uitval van digitale dienstverlening. Heeft de meerderheid gelijk of zijn we goed voorbereid?

Samen stap voor stap naar digitale dienstverlening bij de rechtspraak

Het geluid van fax en het gevoel van papier gaan verdwijnen. Burger en ketenpartners willen digitaal. De rechtspraak ziet kans op innovatie en hogere kwaliteit.

Rapport 2014

Ketensamenwerking staat als onderwerp inmiddels volop in de aandacht bij de Rijksoverheid. Hierbij gaat het niet alleen om samenwerking tussen diverse overheden, maar vooral ook om samenwerking tussen overheid, burgers en bedrijfsleven. Belangrijk uitgangspunt is daarbij dat de overheid de wens van burgers centraal stelt bij deze interactie. Digitalisering in het veiligheidsdomein biedt een oplossing om deze samenwerking en afstemming goed vorm te geven en te kunnen sturen op resultaten.

Fraude - Met de fietsverzekeringen aangepakt door het delen van informatie

Het delen van elkaars gegevens vinden organisaties eng. Vooral ook vanuit het privacyoogpunt denkt men onterecht dat bijna niets kan. Er mag echter vaak meer dan men denkt en uitwisselen van informatie kan de verschillende partijen ook winst opleveren.

Naar één landelijke meldkamerorganisatie door digitale ketensamenwerking

In oktober 2013 is het transitieakkoord getekend om van 22 meldkamers naar 1 landelijke meldkamerorganisatie (LMO) te gaan. Ten behoeve van die nieuwe organisatie zal een landelijk en multidisciplinair IM&ICT-domein worden gerealiseerd met een aantal grote aanbestedingen zoals het Nieuwe Meldkamer Systeem (NMS) en C2000. Deze ontwikkelingen vormen een buitengewoon complexe digitale transformatie voor het veiligheidsdomein. De veelheid aan belanghebbenden is ongekend. Om de LMO succesvol te ontwikkelen, is een gebalanceerde strategie nodig. Een strategie waarin de verschillende belangen worden (h)erkend. Een strategie waarin ruimte wordt geboden om de veranderingen incrementeel door te voeren.(1)

Van geketende netwerken naar genetwerkte ketens

Hoe kan organisatieoverstijgende samenwerking op het niveau van de professional op de werkvloer bijdragen aan het verder versterken van de strafrechtketen?

Rapport 2013

Het visierapport geeft het startschot voor een dialoog over digitale veiligheid in Nederland. We kennen allemaal de voordelen van de digitale samenleving, maar er is ook een andere kant. Op die steeds drukkere digitale snelweg voegen steeds vaker ongenode deelnemers in, die de veiligheid van informatie in gevaar brengen en ons kwetsbaar maken. Hoe houden we ze van de weg en de zaak onder controle? Is dat een taak van de overheid of een gezamenlijke verantwoordelijkheid?

De veilige ‘digitale samenleving’ bestaat niet

De overheid worstelt met haar rol ten aanzien van het handhaven van digitale veiligheid en trekt nauwelijks parallellen met het fysieke domein.

Big data in opsporing: nu pompen om niet te verzuipen

Uit recente ervaringen blijkt dat opsporingsinstanties alleen met ontologie en geautomatiseerde opsporing kunnen voorkomen dat ze verzuipen in big data.

Meer vissen in de vijver met de White Hat Office

De toenemende aandacht voor cybersecurity leidt tot een groot tekort aan gekwalificeerde hackers. Wij zien een structurele, publiekprivate oplossing.

Rapport 2011

In het bereiken van een veilige samenleving en een optimaal beveiligde ‘BV Nederland’ speelt Capgemini al jaren een rol van belang. We adviseren overheden en organisaties op strategisch niveau, doen onderzoek, integreren systemen en bouwen aan intelligente oplossingen. Nationaal en internationaal. Om de kennis die we daarmee opdoen te delen en op te schalen, brengen we Trends in Veiligheid uit: een overzicht van de belangrijkste trends en ontwikkelingen in het veiligheidsdomein en onze visie daarop.

Rapport 2010

Veiligheid staat al jaren hoog op de politieke agenda en krijgt ook in de media veel aandacht. Het is een begrip dat veel facetten kent en waarmee bestuurders en burgers nog vaak worstelen. Want hoever moet je gaan als het om veiligheid gaat? Na de aanslagen van 9/11 was de wereld in shock en werden draconische maatregelen genomen. Inmiddels denken we er iets genuanceerder over en zoeken we naar een goede balans tussen bijvoorbeeld veiligheid en privacy. En naar samenwerking tussen organisaties die zich met veiligheid bezighouden, nationaal en internationaal. Binnen Capgemini zijn wereldwijd tientallen consultants werkzaam die zich op het terrein van openbare orde, veiligheid en defensie hebben gespecialiseerd. Ook in Nederland. Zij hebben hun visie op de verschillende aspecten rond veiligheid beschreven in het visierapport Trends in Veiligheid.