Rapporten

Rapport 2020

Innovatieve technologie houdt Nederland veilig

Cyber crime, cyber security, artificial intelligence, informatie gestuurd werken (IGW) en natuurlijk innoveren, allemaal thema’s die actueel zijn voor uw werk in het (publieke) veiligheidsdomein. Hoe kunnen we al deze ontwikkelingen succesvol inzetten voor de maatschappij zonder de ethische kant uit het oog te verliezen?

Ons veiligheidsgevoel door de jaren heen

Tien jaar geleden voelde 33% van de Nederlanders zich wel eens onveilig. Nu is dat: 45%. Wat is er veranderd in de samenleving?

Elke dag zien we in het nieuws hoe onze veiligheid in het geding komt. Van privacyschending door sociale media bedrijven tot buitenlandse inmenging in onze verkiezingen, en terroristische aanvallen in de tram. Maar hoeveel invloed heeft dat op ons veiligheidsgevoel? De resultaten van ons jaarlijks onderzoek laten zien dat 45% van de Nederlanders voelt zich wel eens onveilig (zie het hoofdstuk met onderzoeksresultaten achterin dit rapport). Een lichte toename ten opzichte van tien jaar geleden. Toen was dit 33%.

Hoewel meer mensen aangeven dat zij zich wel eens onveilig voelen, kan men niet goed duiden waardoor men zich precies onveilig voelt. Als we namelijk vragen naar het veiligheidsgevoel thuis, op straat, en digitaal, dan geeft men aan zich in alle drie de omgevingen veilig te voelen: 94% voelt zich veilig thuis, 85% voelt zich veilig op straat, en 86% voelt zich veilig online. In deze omgevingen is dat een toename in veiligheidsgevoel ten opzichte van vorige jaren, wat overeenkomt met de cijfers van de veiligheidsmonitor van het CBS1. Verassend: de grootste toename is in de online omgeving. Hoe kunnen we de lichte toename van onveiligheid dan verklaren?

Quantumcomputers: een forse inbreuk op vertrouwelijkheid

Quantumcomputers brengen vele nieuwe mogelijkheden met zich mee, van het ontwikkelen van nieuwe medicijnen tot het verkorten van reistijden in het openbaar vervoer. Net zoals vele vernieuwingen brengen quantumcomputers echter ook nieuwe risico’s met zich mee. Hun gigantische rekenkracht kan ingezet worden voor criminele activiteiten, zoals het kraken van wachtwoorden of versleutelde gegevens.

Hoe grote gemeentes slim kunnen bijdragen aan een veiliger Nederland

Decentralisatie van toezicht op Openbare Orde en Veiligheid leidt tot fragmentatie van informatie, waardoor een integraal veiligheidsbeeld kan verdwijnen.In de afgelopen drie decennia zijn in de grote steden handhavende diensten zoals parkeerpolitie, milieupolitie en stadswacht samengevoegd tot een overkoepelend orgaan, Handhaving onder verantwoordelijkheid van de gemeente. De taken die toebehoren aan Buitengewone Opsporingsambtenaren (BOA’s) in de gemeente zijn met de jaren ook steeds verder uitgebreid. In de grote steden hebben Handhavers Toezicht en Veiligheid de status van BOA’s gekregen om zo meer middelen te hebben om hun taken goed uit te voeren.

Rapport 2019

Succesvol innoveren in het veiligheidsdomein

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Slimmer samenwerken aan een veiliger Nederland”. Innovatie is duidelijk meer dan een buzzword in het veiligheidsdomein: veel betrokkenen zijn aan de slag om hun belangrijkste opdracht op een vernieuwende manier aan te pakken. Dat is cruciaal, want de bad actors zitten niet stil. Dankzij nieuwe technologie vinden criminelen steeds weer nieuwe manieren om te ontwrichten, op te ruien en digitale en fysieke veiligheidslinies te doorbreken.

Fysieke en digitale beveiliging: niet langer aparte werelden!

Stel je voor dat een medewerker van een IT-leverancier regulier onderhoud komt doen. Op het eerste gezicht niets vreemds. Later blijkt deze ‘medewerker’ in werkelijkheid een crimineel, die op vernuftige wijze het vertrouwen heeft misbruikt om aanpassingen te doen in de IT-infrastructuur van de organisatie. De crimineel kan door deze aanpassingen later van buitenaf ongeautoriseerd toegang krijgen tot IT-systemen.

Dit is precies wat er in 2013 gebeurde toen criminelen bij een Britse bank malafide IT-apparatuur installeerden. Later gebruikten zij deze apparatuur om op afstand 1,5 miljoen euro te stelen.1 Bij deze ‘bankoverval’ werd er eerst fysiek toegang verschaft, waarna het ook mogelijk werd om toegang te krijgen tot banksystemen. Een combinatie van fysieke en digitale beveiligingsincidenten komt vaker voor. Zo waren het begin april 2018 enkele Russische inlichtingenofficieren die hun pijlen hadden gericht op de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag.2 Hiervoor benaderden zij het OPCW fysiek, om vervolgens te proberen het wifi-netwerk van het OPCW te hacken. Organisaties moeten een meer innovatieve aanpak kiezen om zich beter te beschermen tegen dergelijke gecombineerde fysieke en digitale aanvallen. Hoe kunnen organisaties dat het beste doen?

De moraal van het policing -verhaal

Slechts één op de vijf Nederlanders heeft een veilig gevoel bij de inzet van kunstmatige intelligentie in het veiligheidsdomein.1 Toch wint de inzet van deze en soortgelijke technologieën bij politiewerk aan terrein. Wat vinden wij daar als samenleving van?

Waar de politie van oudsher reactief was wanneer een overtreding of misdaad plaatsvond, stellen technologische ontwikkelingen de politie in staat steeds meer proactief te werk te gaan. Slimme camera’s en sensoren verzamelen enorme datasets aan informatie over jou en mij. Kunstmatige intelligentie beoordeelt deze data bijvoorbeeld op verdacht gedrag en koppelt gegevens van diverse databronnen aan elkaar. Zo wordt het mogelijk om overtredingen real time te detecteren, te bestraffen of zelfs te voorkomen. Het gebruik van big data en kunstmatige intelligentie kan zo een ingrijpende invloed hebben op de veiligheid en leefbaarheid van onze samenleving. Waar ligt de grens van collectieve versus individuele veiligheid? De eerste stappen worden gezet zoals de ethische richtlijnen omtrent kunstmatige intelligentie vanuit de Europese Commissie die in maart 2019 gepubliceerd worden.2

Ondanks oneindige technologische mogelijkheden is het cruciaal om stil te staan bij morele overwegingen: Is alles wat mogelijk is ook wenselijk? In dit artikel geven we aan de hand van twee voorbeelden vijf concrete acties om ethische vraagstukken te beantwoorden. Deze acties dragen bij aan het waarborgen van de veiligheid en leefbaarheid in de technologische samenleving.

De crowd als bijzondere opsporingsbevoegdheid

Crowdsourcing van informatie levert al geruime tijd een grote meerwaarde bij het opsporingsproces. Denk hierbij aan de burger die het opsporingsproces assisteert bij zoekacties naar vermiste personen. Een effectieve inzet hiervan is gerealiseerd in de zaak Anne Faber. In deze vermissingszaak zochten grote getalen vrijwilligers mee. Deze vrijwilligers vonden uiteindelijk de jas van de vermiste persoon, waarop het DNA van de dader werd aangetroffen. In dit artikel wordt ten eerste ingegaan op de huidige ontwikkelingen in de opsporing. Vervolgens worden zes trends besproken en wordt afgesloten met een visie op burgerparticipatie in het opsporingsproces.

Rapport 2018

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Wantrouwen en vertrouwen in de digitale samenleving.” In een tijd waarin fake news de samenleving op zijn grondvesten doet schudden, persoonsgegevens regelmatig op straat liggen en nieuwe technologieën als Internet of Things en drones potentieel grote impact hebben op onze privacy, is nauwelijks een actueler thema te bedenken.

Nepnieuws en desinformatie in het veiligheidsdomein

Door de circulatie van ‘nepnieuws’ staat de betrouwbaarheid van informatie meer dan ooit onder druk. De toenemende invloed van desinformatie kan ook directe, tastbare consequenties hebben in het veiligheidsdomein. Om de negatieve gevolgen van deze trend in te dammen, is het tijd om actie te ondernemen.

Safe cities: disruptieve technologieën voor een veilige samenleving

Veiligheid en bereikbaarheid zijn belangrijke uitdagingen voor steden. Disruptieve technologieën bieden een oplossing, maar welke vraagstukken ontstaan?

Ambassadeurs winnen vertrouwen tussen security en de business

Het opzetten en inzetten van ambassadeurs in een organisatie verbindt verschillende disciplines zoals security en de dagelijkse operatie in de businessonderdelen.

Rapport 2017

In deze editie is het thema ‘In een verbonden samenleving.’ En dit thema is niet zomaar gekozen, want onze maatschappij kan steeds meer worden beschouwd als een complex van verbindingen. Verbindingen tussen mensen, tussen organisaties en tussen apparaten, waarbij die drie entiteiten ook onderling steeds hechter in verbinding staan. Een ontwikkeling die het gevolg is van de opkomst van het internet. En aangezien het internet zich steeds verder ontplooit, met steeds nieuwe toepassingen (met het Internet of Things als een voorname recente innovatie), staat de ontwikkeling van de verbonden samenleving nooit stil.

Van web naar WhatsApp

Het op een slimme manier aanbieden van informatie via populaire communicatiemiddelen zorgt voor gemakkelijkere interactie tussen de burger en de politie.

Meer JSF’s of meer digitale wapensystemen?

Onze welvaart en onze waarden zijn diep verbonden geraakt met en in het digitale domein. Onze digitale vrijheid is daardoor essentieel onderdeel geworden van onze vitale infrastructuur. Dit vereist robuuste beschermingsmaatregelen.

Sensing in de verbonden samenleving - Drie kansen voor de openbare veiligheid

Het is een cliché maar de technologische ontwikkelingen gaan razendsnel. Robots, zelfrijdende auto’s en slimme steden. Het zijn beelden uit science fiction films die inmiddels niet alleen meer op het witte doek te zien zijn. De voorspelling van voormalig Intel® voorzitter Gordon Moore in 1965 dat de kracht en mogelijkheden van (computer)chiptechnologieën iedere één tot twee jaar verdubbelen, is ruimschoots uitgekomen (1). De exponentiële toename van technologische mogelijkheden biedt enorme kansen voor de industrie, consumenten maar bovenal ook de publieke sector in het vergroten van de openbare veiligheid. In dit artikel gaan we in op drie toepassingen van sensing die we het meest waardevol achten voor het vergroten van de openbare veiligheid, namelijk: proactieve handhaving van de leefruimte, crowdmanagement en betere opsporing. Deze toepassingen scheppen de verplichting dat er uiterst zorgvuldig met security en privacy omgegaan wordt.

Rapport 2016

In de nieuwe, editie staat de mens centraal. De mens als (zelfredzame) burger, als slachtoffer, als beleidsmaker en als aanjager van digitale innovatie. Hieronder schetsen we enkele ontwikkelingen die in het rapport aan bod komen.

Menselijke beïnvloeding is kinderlijk eenvoudig: wapen je tegen social engineering!

Social engineering is de aanvalstechniek waarbij misbruik wordt gemaakt van menselijke eigenschappen om vertrouwelijke informatie te verkrijgen of iemand te verleiden een bepaalde handeling te laten verrichten. In dit artikel wordt de psychologie achter social engineering toegelicht, wordt geschetst welke technologische middelen cybercriminelen anno 2016 gebruiken en laten we zien hoe men zichzelf en de eigen organisatie hiertegen kan wapenen.

Privacy als ruilmiddel: onvermijdelijk, maar ook acceptabel?

Gebruikers zijn zich vaak niet bewust van de hoeveelheid persoonsgegevens die zij vrijgeven bij het installeren van een app.

Mens versus machine: maatregelen tegen massasurveillance

Om de beveiliging tegen spionerende overheden (en bedrijven) beter te regelen, zal komende jaren veel worden geïnvesteerd in concrete technische maatregelen. Nederland, en de Nederlandse overheid, kan hierin voorop lopen.

Rapport 2015

Veel organisaties hebben inmiddels substantiële stappen gezet op weg naar een digitale organisatie of zijn daar mee bezig. In deze uitgave treft u voorbeelden aan van concrete digitaliseringsprojecten die inmiddels succesvol zijn geïmplementeerd. Maar ook voorbeelden van situaties, processen en ketens waar nog veel kansen liggen voor verdere digitalisering. Aanvullend hebben we ook dit jaar door TNS NIPO een onderzoek laten uitvoeren onder burgers in Nederland. De uitkomsten geven inzicht in de mening en perceptie van de Nederlandse burger op het gebied van openbare orde en veiligheid.

Business value van security begint bij gemeenschappelijk framework

Het is geen vraag meer óf organisaties digitale aanvallen zullen ondervinden, maar wanneer. Toch lijken afdelingen in het primaire proces soms nog lastig te overtuigen om voldoende maatregelen te nemen. De businesscase voor security moet dus worden versterkt door inzichtelijk te maken wat de business value van beveiliging is. Hoe?

Veerkracht bij uitval van digitale dienstverlening

NU.nl meldt op 16 december 2014: “Het Nederlandse ING kende afgelopen twaalf maanden de meeste storingsdagen van banken wereldwijd. Dat concludeert de website Allestoringen.nl, dat zich hiervoor baseert op informatie verzameld in 27 landen.” Dit soort nieuwsberichten over digitale dienstverlening zien we steeds vaker. Allestoringen.nl laat zien wanneer digitale dienstverlening faalt. De website laat zien of er sprake is van een grote storing of van geïsoleerde of kleinschalige problemen. Zowel commerciële diensten als diensten van de overheid worden 24/7 gemeten. Opvallend is dat alle vormen van digitale dienstverlening in meer of mindere mate geraakt worden door storingen. Het is dus niet de vraag of digitale diensten worden geraakt door uitval, maar in welke mate en hoe adequaat een organisatie in staat is om uitval te herstellen. De ‘veerkracht’ of ‘resilience’ van organisaties is nog belangrijker als het gaat om digitale dienstverlening in het kader van diensten die voor ons zelf cruciaal zijn of die vitaal zijn voor onze samenleving. Uit onderzoek1 blijkt dat slechts 12% van de Nederlanders denkt dat de overheid goed is voorbereid op de uitval van digitale dienstverlening. Heeft de meerderheid gelijk of zijn we goed voorbereid?

Digitale informatieuitwisseling is sleutel tot succes bij toezicht en handhaving

Digitale dienstverlening is de trigger voor betere samenwerking tussen toezichthoudende partijen in het publieke domein.

Rapport 2014

Ketensamenwerking staat als onderwerp inmiddels volop in de aandacht bij de Rijksoverheid. Hierbij gaat het niet alleen om samenwerking tussen diverse overheden, maar vooral ook om samenwerking tussen overheid, burgers en bedrijfsleven. Belangrijk uitgangspunt is daarbij dat de overheid de wens van burgers centraal stelt bij deze interactie. Digitalisering in het veiligheidsdomein biedt een oplossing om deze samenwerking en afstemming goed vorm te geven en te kunnen sturen op resultaten.

Naar één landelijke meldkamerorganisatie door digitale ketensamenwerking

In oktober 2013 is het transitieakkoord getekend om van 22 meldkamers naar 1 landelijke meldkamerorganisatie (LMO) te gaan. Ten behoeve van die nieuwe organisatie zal een landelijk en multidisciplinair IM&ICT-domein worden gerealiseerd met een aantal grote aanbestedingen zoals het Nieuwe Meldkamer Systeem (NMS) en C2000. Deze ontwikkelingen vormen een buitengewoon complexe digitale transformatie voor het veiligheidsdomein. De veelheid aan belanghebbenden is ongekend. Om de LMO succesvol te ontwikkelen, is een gebalanceerde strategie nodig. Een strategie waarin de verschillende belangen worden (h)erkend. Een strategie waarin ruimte wordt geboden om de veranderingen incrementeel door te voeren.(1)

Van geketende netwerken naar genetwerkte ketens

Hoe kan organisatieoverstijgende samenwerking op het niveau van de professional op de werkvloer bijdragen aan het verder versterken van de strafrechtketen?

Cybersecurity als enabler van digitale transformaties

Cybersecurity is een directe enabler van de vier belangrijke digitale transformaties van deze tijd: Social, Mobile, Analytics en Cloud.

Rapport 2013

Het visierapport geeft het startschot voor een dialoog over digitale veiligheid in Nederland. We kennen allemaal de voordelen van de digitale samenleving, maar er is ook een andere kant. Op die steeds drukkere digitale snelweg voegen steeds vaker ongenode deelnemers in, die de veiligheid van informatie in gevaar brengen en ons kwetsbaar maken. Hoe houden we ze van de weg en de zaak onder controle? Is dat een taak van de overheid of een gezamenlijke verantwoordelijkheid?

Meer rendement uit cocreatie met burgers en bedrijven: een Digital Capabilities Center

Binnen burgerparticipatie is een ontwikkeling te zien naar meer cocreatie-initiatieven. De digitale revolutie kan daar een impuls aan geven. Een Digital Capabilities Center helpt de politie burgerparticipatie en cocreatie-initiatieven effectief en rendabel te maken.

Cameratoezicht: efficiënter in de veiligheidsketen

Er wordt in de veiligheidsketen niet ten volle gebruikgemaakt van de mogelijkheden die cameratoezicht in combinatie met andere sensoren en social media biedt.

De kracht van verbinden

Intelligente en mobiele software toepassingen helpen onveilige situaties op te lossen. Succes komt echter niet vanzelf en vraagt vooral om slimme verbindingen.

Rapport 2011

In het bereiken van een veilige samenleving en een optimaal beveiligde ‘BV Nederland’ speelt Capgemini al jaren een rol van belang. We adviseren overheden en organisaties op strategisch niveau, doen onderzoek, integreren systemen en bouwen aan intelligente oplossingen. Nationaal en internationaal. Om de kennis die we daarmee opdoen te delen en op te schalen, brengen we Trends in Veiligheid uit: een overzicht van de belangrijkste trends en ontwikkelingen in het veiligheidsdomein en onze visie daarop.

Rapport 2010

Veiligheid staat al jaren hoog op de politieke agenda en krijgt ook in de media veel aandacht. Het is een begrip dat veel facetten kent en waarmee bestuurders en burgers nog vaak worstelen. Want hoever moet je gaan als het om veiligheid gaat? Na de aanslagen van 9/11 was de wereld in shock en werden draconische maatregelen genomen. Inmiddels denken we er iets genuanceerder over en zoeken we naar een goede balans tussen bijvoorbeeld veiligheid en privacy. En naar samenwerking tussen organisaties die zich met veiligheid bezighouden, nationaal en internationaal. Binnen Capgemini zijn wereldwijd tientallen consultants werkzaam die zich op het terrein van openbare orde, veiligheid en defensie hebben gespecialiseerd. Ook in Nederland. Zij hebben hun visie op de verschillende aspecten rond veiligheid beschreven in het visierapport Trends in Veiligheid.