Rapporten

Rapport 2019

Succesvol innoveren in het veiligheidsdomein

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Slimmer samenwerken aan een veiliger Nederland”. Innovatie is duidelijk meer dan een buzzword in het veiligheidsdomein: veel betrokkenen zijn aan de slag om hun belangrijkste opdracht op een vernieuwende manier aan te pakken. Dat is cruciaal, want de bad actors zitten niet stil. Dankzij nieuwe technologie vinden criminelen steeds weer nieuwe manieren om te ontwrichten, op te ruien en digitale en fysieke veiligheidslinies te doorbreken.

Kwantum veegt vloer aan met digitale veiligheid

Begrippen

Kwantumcomputer is een nieuw revolutionair type computer. Deze computers maken slim gebruik van de natuurwetten uit de kwantummechanica, waardoor ze over een enorme parallelle rekenkracht beschikken. Van deze technologie wordt verwacht dat ze een grote impact teweegbrengt op het gebied van optimalisatie, chemie en kunstmatige intelligentie.

Qubits zijn de eenheid van kwantuminformatie. Het aantal qubits is een belangrijke, hoewel niet de enige, maat voor de rekenkracht van een kwantumcomputer. Qubits zijn het equivalent van bits in een gewone computer.

Encryptie is de versleuteling van digitale gegevens.

RSA is een hedendaagse encryptiemethode die veel gebruikt wordt bij inloggen. De veiligheid van RSA is evenredig aan de grootte van de sleutel die gebruikt wordt.

Kwantumcomputers zullen in staat zijn hedendaagse encryptie te ontcijferen. Komt onze digitale veiligheid hiermee in gevaar en liggen straks al onze gegevens op straat?

Encryptie zorgt ervoor dat niemand zich kan bemoeien met persoonlijke zaken. Als je pint bij de kassa wordt alles versleuteld, van de pincode die je intoetst tot de pintransactie die naar de bank gaat. Dit zorgt ervoor dat derden niet zomaar kunnen uitlezen wat er gebeurt en vooral geen aanpassingen kunnen doen. Kwantumcomputers, een nieuwe revolutionaire techniek, dreigen hier verandering in te brengen. Hierdoor liggen straks misschien al onze data op straat. De vraag is of we ons zorgen moeten maken. Hoe serieus is dreiging van kwantumcomputers voor onze digitale veiligheid, en hoe kunnen we ons voorbereiden?

Een innovatie-aanpak: veel meer dan alleen een speeltuin

Drones leggen vliegveld Gatwick een week plat, de Russische Marine blokkeert de zee van Azov, Oostvaardersplassen activisten negeren de wet, piraterij neemt weer toe in West-Afrika, cocaïnesmokkel door onderzeeboten in de Caraïbische Zee, milieu-incidenten met containers op de Noordzee. De samenleving, nationaal en internationaal, wordt steeds geconfronteerd met nieuwe veiligheidsbedreigingen. De handhavers van de openbare orde en veiligheid reageren echter voornamelijk met traditionele methodes en bestaande procedures. Dat is vaak ineffectief en kost veel tijd. Tijd waarin veel schade ontstaat: materiële schade en immateriële, waaronder reputatieschade.

Het verkorten van die reactietermijn levert potentieel veel waarde op. Daarom is een innovatieve cultuur noodzakelijk: een cultuur waarbij voortdurend nieuwe aanpakken worden beproefd, geëvalueerd en geïnstitutionaliseerd. In de praktijk zien we dat er wel wordt geëxperimenteerd, maar relatief weinig wordt geïmplementeerd. De Mobiele Eenheid gaat nog steeds de straat op met wapenstokken en traangas, Defensie stuurt nog steeds fregatten naar zee en de inlichtingendiensten sluiten telefoontaps aan.1

Kunnen we onze ogen nog wel geloven?

Het vermogen om de werkelijkheid te verdraaien en hierdoor fake news te genereren heeft sinds 2018 een exponentiële sprong voorwaarts gemaakt met ‘Deep Fake’ technologie. Deze technologie maakt het mogelijk om thuis audio en video te maken van echte mensen die dingen zeggen en doen die ze nooit hebben gezegd of gedaan. Het is vrij eenvoudig en de kwaliteit begint zo goed te worden dat detectie van nepvideo’s steeds moeilijker wordt. Deze technologie wordt langzaamaan toegankelijker. Dit kan ernstige gevolgen hebben voor het vertrouwen in het veiligheidsdomein. Tevens biedt het allerlei mogelijkheden tot chantage, uitbuiting, intimidatie, oproer en manipulatie van burgers in de maatschappij.

Vanuit mijn visie en/of overtuiging kan Blockchain-technologie dit probleem helpen oplossen, door ervoor te zorgen dat de authenticiteit van de video onweerlegbaar is. Later in dit artikel zal worden uitgelegd hoe precies, maar allereerst wordt uitgelegd hoe men een Deep Fake video maakt en welke mogelijkheden er nu al zijn om misbruik te voorkomen.

Rapport 2018

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Wantrouwen en vertrouwen in de digitale samenleving.” In een tijd waarin fake news de samenleving op zijn grondvesten doet schudden, persoonsgegevens regelmatig op straat liggen en nieuwe technologieën als Internet of Things en drones potentieel grote impact hebben op onze privacy, is nauwelijks een actueler thema te bedenken.

Nepnieuws en desinformatie in het veiligheidsdomein

Door de circulatie van ‘nepnieuws’ staat de betrouwbaarheid van informatie meer dan ooit onder druk. De toenemende invloed van desinformatie kan ook directe, tastbare consequenties hebben in het veiligheidsdomein. Om de negatieve gevolgen van deze trend in te dammen, is het tijd om actie te ondernemen.

Wie treedt op als onze digitale samenleving wordt bedreigd?

Het vertrouwen van de burger wordt steeds meer beïnvloed door incidenten in het internationale cyberdomein, blijkt uit ons onderzoek. Cybersecurity is daarom ook al vele jaren een terugkerend thema in verschillende beleidsnota’s van de regering, recentelijk onder meer opnieuw in de geïntegreerde Buitenland en Veiligheidsstrategie en de laatste Defensienota. De vraag is alleen of dit beleid nu ook al heeft geresulteerd in meer cyberveiligheid voor de samenleving. In het fysieke domein zijn veiligheidsmaatregelen over het algemeen direct zichtbaar. Maar wat merkt de burger nu van de veiligheidsmaatregelen in het digitale domein en wellicht nog belangrijker: ontmoedigen deze maatregelen ook daadwerkelijk de potentiële buitenlandse cyberaanvallers? Wat zou er nodig zijn om deze effecten te versterken.

Meldkamer van de toekomst is live

Onderstaand incident (zie kader) werd afgehandeld in één van de tien 112-meldkamers anno 2025: een meldkamerorganisatie waarbij centralisten live kunnen meekijken, -luisteren en -meten wat zich op een incidentlocatie afspeelt. Anno 2018 is het fundament voor een dergelijke meldkamer reeds gelegd. Centralisten krijgen steeds meer toegang tot live-inzichten uit de regio, bijvoorbeeld van politiehelikoptercamera’s, beveiligingscamera’s in de stad of particuliere alarmcentrales. Desalniettemin raakt dit slechts het topje van de ijsberg aan mogelijkheden van de snel voortschrijdende technologie. Deze maken het eenvoudiger om toegang te krijgen tot live-informatie van met name beelden, gps en sensoren (Internet der Dingen) om op een noodsituatie te kunnen reageren. Dit scala aan mogelijkheden wordt momenteel nog weinig benut, maar zal in de toekomst steeds belangrijker worden in het werk van de meldkamer, ook om haar geloofwaardigheid als hulpverlenende instantie te behouden. Door zowel te innoveren als proactiever en gerichter gebruik te maken van beschikbare informatiebronnen kan de meldkamer haar hulpverlenende taak effectiever uitvoeren.

Rapport 2017

In deze editie is het thema ‘In een verbonden samenleving.’ En dit thema is niet zomaar gekozen, want onze maatschappij kan steeds meer worden beschouwd als een complex van verbindingen. Verbindingen tussen mensen, tussen organisaties en tussen apparaten, waarbij die drie entiteiten ook onderling steeds hechter in verbinding staan. Een ontwikkeling die het gevolg is van de opkomst van het internet. En aangezien het internet zich steeds verder ontplooit, met steeds nieuwe toepassingen (met het Internet of Things als een voorname recente innovatie), staat de ontwikkeling van de verbonden samenleving nooit stil.

Sensing in de verbonden samenleving - Drie kansen voor de openbare veiligheid

Het is een cliché maar de technologische ontwikkelingen gaan razendsnel. Robots, zelfrijdende auto’s en slimme steden. Het zijn beelden uit science fiction films die inmiddels niet alleen meer op het witte doek te zien zijn. De voorspelling van voormalig Intel® voorzitter Gordon Moore in 1965 dat de kracht en mogelijkheden van (computer)chiptechnologieën iedere één tot twee jaar verdubbelen, is ruimschoots uitgekomen (1). De exponentiële toename van technologische mogelijkheden biedt enorme kansen voor de industrie, consumenten maar bovenal ook de publieke sector in het vergroten van de openbare veiligheid. In dit artikel gaan we in op drie toepassingen van sensing die we het meest waardevol achten voor het vergroten van de openbare veiligheid, namelijk: proactieve handhaving van de leefruimte, crowdmanagement en betere opsporing. Deze toepassingen scheppen de verplichting dat er uiterst zorgvuldig met security en privacy omgegaan wordt.

Structureel inzicht in effecten stimuleert samenwerken vanuit 'de bedoeling'

Samenwerkingsverbanden binnen het veiligheidsdomein maken steeds vaker een omslag in de manier van werken. Van werken aan de hand van systemen, protocollen en regels wordt de omslag gemaakt naar werken vanuit de bedoeling. Om deze focus te behouden, is het nodig om structureel verbinding te zoeken met de omgeving. Deze verbinding kan worden gemaakt door de dialoog aan te gaan over wensen en behoeften en over de waardering van gekozen interventies. Het krijgen van structureel inzicht in gerealiseerde effecten heeft impact op de bedrijfsvoering. Een goed opgezet plan, volgens een aantal principes, zorgt voor een laagdrempelige start.

Politie op weg naar een omnichannel intakeorganisatie

Dienstverlening is voor de politie een belangrijk strategisch thema en een van de meest zichtbare onderdelen van het dagelijkse werk. Intake is het primaire bedrijfsproces waarlangs contacten tussen burgers en politie via de verschillende kanalen worden geleid (multichannel) en waarin de informatie wordt verwerkt voor afhandeling in de andere politieprocessen. Het intakeproces is volgens de politie aan een herziening toe. Het huidige proces is gebaseerd op een inzet van hoofdzakelijk traditionele dienstkanalen (telefonie en balie) en kent een sterke centrale regievoering. Door de opkomst van nieuwe technologieën en online-platformen zijn er andere sociaal-maatschappelijke structuren ontstaan. In deze digitale samenleving wil de politie beter aansluiting vinden voor het behoud van de eigen informatiepositie. Dit vraagt om een verruiming van het huidige communicatiemodel waarin de politie online actief gaat participeren: politieparticipatie. Met deze digitale transformatie in het intakeproces staat de politie aan de vooravond van een volgende fase in de verdere professionalisering van de dienstverlening: de omwenteling naar een omnichannel intakeorganisatie.

Rapport 2016

In de nieuwe, editie staat de mens centraal. De mens als (zelfredzame) burger, als slachtoffer, als beleidsmaker en als aanjager van digitale innovatie. Hieronder schetsen we enkele ontwikkelingen die in het rapport aan bod komen.

Mens versus machine: maatregelen tegen massasurveillance

Om de beveiliging tegen spionerende overheden (en bedrijven) beter te regelen, zal komende jaren veel worden geïnvesteerd in concrete technische maatregelen. Nederland, en de Nederlandse overheid, kan hierin voorop lopen.

Hoe Internet of Things de veiligheid binnen de vervoersector kan vergroten

Het Internet of Things (IoT) heeft een enorm potentieel; bijvoorbeeld voor de vervoersector. Niet alleen kunnen plannings- en onderhoudsprocessen veel efficiënter worden ingericht, ook kan de veiligheid van vervoer in grote mate toenemen in vergelijking met veiligheidssystemen waarbinnen geen koppeling van informatie plaatsvindt.

Interactie en informatie als vliegwiel voor vertrouwen van slachtoffers in de strafrechtketen

Interactie, informatie en laagdrempeligheid zijn van belang voor het vertrouwen van slachtoffers in de strafrechtketen. Wat betekent dit voor de inzet en het gebruik van het Slachtoffer Informatie Portaal?

Rapport 2015

Veel organisaties hebben inmiddels substantiële stappen gezet op weg naar een digitale organisatie of zijn daar mee bezig. In deze uitgave treft u voorbeelden aan van concrete digitaliseringsprojecten die inmiddels succesvol zijn geïmplementeerd. Maar ook voorbeelden van situaties, processen en ketens waar nog veel kansen liggen voor verdere digitalisering. Aanvullend hebben we ook dit jaar door TNS NIPO een onderzoek laten uitvoeren onder burgers in Nederland. De uitkomsten geven inzicht in de mening en perceptie van de Nederlandse burger op het gebied van openbare orde en veiligheid.

Een programmatische netwerkaanpak binnen het veiligheidsdomein

Nederlanders zijn verdeeld over het vertrouwen in de samenwerking tussen het Rijk, de gemeenten en het bedrijfsleven bij onveilige situaties. Maar liefst 18% heeft weinig vertrouwen en 55% is neutraal. Netwerksamenwerking is echter essentieel voor een effectief veiligheidsdomein. Het realiseren van deze effectiviteit vraagt om een programmatisch aanpak gericht op effect en gezamenlijkheid.

Digitale dienstverlening biedt nieuwe mogelijkheden voor opsporing

Hoe dient het veiligheidsdomein om te gaan met initiatieven van burgers en bedrijven om met behulp van digitale middelen de
opsporing te ondersteunen?

Omslag nodig voor digitale slagkracht

Trends in de veiligheidssituatie en technologie betekenen dat Defensie een andere weg moet inslaan bij de verder opbouw van offensieve cybercapaciteiten.

Rapport 2014

Ketensamenwerking staat als onderwerp inmiddels volop in de aandacht bij de Rijksoverheid. Hierbij gaat het niet alleen om samenwerking tussen diverse overheden, maar vooral ook om samenwerking tussen overheid, burgers en bedrijfsleven. Belangrijk uitgangspunt is daarbij dat de overheid de wens van burgers centraal stelt bij deze interactie. Digitalisering in het veiligheidsdomein biedt een oplossing om deze samenwerking en afstemming goed vorm te geven en te kunnen sturen op resultaten.

Versterking veiligheid door afgestemde digitale transformatiestrategie

Een veiligere samenleving, dat is een belangrijke doelstelling van het ministerie van Veiligheid en Justitie. Dat start niet alleen bij de opsporing en berechting van een verdachte, maar al bij de preventie van een delict.

Informatie moet stromen! De digitale transformatie van de jeugdstrafrechtketen

De jeugdstrafrechtketen is toe aan verandering. Digitalisering van informatie is niet voldoende, deze tijden vragen om een andere aanpak, een andere gedachtegang. Het is tijd voor: de digitale transformatie!

Van geketende netwerken naar genetwerkte ketens

Hoe kan organisatieoverstijgende samenwerking op het niveau van de professional op de werkvloer bijdragen aan het verder versterken van de strafrechtketen?

Rapport 2013

Het visierapport geeft het startschot voor een dialoog over digitale veiligheid in Nederland. We kennen allemaal de voordelen van de digitale samenleving, maar er is ook een andere kant. Op die steeds drukkere digitale snelweg voegen steeds vaker ongenode deelnemers in, die de veiligheid van informatie in gevaar brengen en ons kwetsbaar maken. Hoe houden we ze van de weg en de zaak onder controle? Is dat een taak van de overheid of een gezamenlijke verantwoordelijkheid?

Versterken van de strafrechtketen? Regisseer de ruimte voor resultaat!

Realiseren van betere prestaties in de strafrechtketen vereist van het ministerie om de gulden middenweg te vinden tussen regie voeren en het geven van ruimte.

Cameratoezicht: efficiënter in de veiligheidsketen

Er wordt in de veiligheidsketen niet ten volle gebruikgemaakt van de mogelijkheden die cameratoezicht in combinatie met andere sensoren en social media biedt.

De keten voorbij

Een moderne, ‘van buitenaf’ benadering bij het organiseren van het domein van veiligheid en justitie kan niet zonder vergaande digitalisering.

Rapport 2011

In het bereiken van een veilige samenleving en een optimaal beveiligde ‘BV Nederland’ speelt Capgemini al jaren een rol van belang. We adviseren overheden en organisaties op strategisch niveau, doen onderzoek, integreren systemen en bouwen aan intelligente oplossingen. Nationaal en internationaal. Om de kennis die we daarmee opdoen te delen en op te schalen, brengen we Trends in Veiligheid uit: een overzicht van de belangrijkste trends en ontwikkelingen in het veiligheidsdomein en onze visie daarop.

Rapport 2010

Veiligheid staat al jaren hoog op de politieke agenda en krijgt ook in de media veel aandacht. Het is een begrip dat veel facetten kent en waarmee bestuurders en burgers nog vaak worstelen. Want hoever moet je gaan als het om veiligheid gaat? Na de aanslagen van 9/11 was de wereld in shock en werden draconische maatregelen genomen. Inmiddels denken we er iets genuanceerder over en zoeken we naar een goede balans tussen bijvoorbeeld veiligheid en privacy. En naar samenwerking tussen organisaties die zich met veiligheid bezighouden, nationaal en internationaal. Binnen Capgemini zijn wereldwijd tientallen consultants werkzaam die zich op het terrein van openbare orde, veiligheid en defensie hebben gespecialiseerd. Ook in Nederland. Zij hebben hun visie op de verschillende aspecten rond veiligheid beschreven in het visierapport Trends in Veiligheid.