Rapporten

Rapport 2019

Succesvol innoveren in het veiligheidsdomein

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Slimmer samenwerken aan een veiliger Nederland”. Innovatie is duidelijk meer dan een buzzword in het veiligheidsdomein: veel betrokkenen zijn aan de slag om hun belangrijkste opdracht op een vernieuwende manier aan te pakken. Dat is cruciaal, want de bad actors zitten niet stil. Dankzij nieuwe technologie vinden criminelen steeds weer nieuwe manieren om te ontwrichten, op te ruien en digitale en fysieke veiligheidslinies te doorbreken.

Fysieke en digitale beveiliging: niet langer aparte werelden!

Stel je voor dat een medewerker van een IT-leverancier regulier onderhoud komt doen. Op het eerste gezicht niets vreemds. Later blijkt deze ‘medewerker’ in werkelijkheid een crimineel, die op vernuftige wijze het vertrouwen heeft misbruikt om aanpassingen te doen in de IT-infrastructuur van de organisatie. De crimineel kan door deze aanpassingen later van buitenaf ongeautoriseerd toegang krijgen tot IT-systemen.

Dit is precies wat er in 2013 gebeurde toen criminelen bij een Britse bank malafide IT-apparatuur installeerden. Later gebruikten zij deze apparatuur om op afstand 1,5 miljoen euro te stelen.1 Bij deze ‘bankoverval’ werd er eerst fysiek toegang verschaft, waarna het ook mogelijk werd om toegang te krijgen tot banksystemen. Een combinatie van fysieke en digitale beveiligingsincidenten komt vaker voor. Zo waren het begin april 2018 enkele Russische inlichtingenofficieren die hun pijlen hadden gericht op de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) in Den Haag.2 Hiervoor benaderden zij het OPCW fysiek, om vervolgens te proberen het wifi-netwerk van het OPCW te hacken. Organisaties moeten een meer innovatieve aanpak kiezen om zich beter te beschermen tegen dergelijke gecombineerde fysieke en digitale aanvallen. Hoe kunnen organisaties dat het beste doen?

Vertrouwen in artificial intelligence voor het veiligheidsdomein begint met experimenteren

Artificial intelligence (AI) is voorbij de hypefase. Het is ‘here to stay’. Ook in het veiligheidsdomein zien we in toenemende mate dat AI-toepassingen worden geïmplementeerd. In de nabije toekomst zullen we steeds vaker zelfs móeten vertrouwen op AI-capaciteiten om de innoverende crimineel te kunnen bijbenen. Organisaties in het veiligheidsdomein moeten zich bewust zijn van de uitdagingen en mogelijkheden die het implementeren van AI-oplossingen met zich meebrengen. Dit pleit niet alleen voor experimenteren maar vooral om in samenwerking met (private) partners AI-toepassingen te ontwikkelen en te gebruiken.

Kunnen we onze ogen nog wel geloven?

Het vermogen om de werkelijkheid te verdraaien en hierdoor fake news te genereren heeft sinds 2018 een exponentiële sprong voorwaarts gemaakt met ‘Deep Fake’ technologie. Deze technologie maakt het mogelijk om thuis audio en video te maken van echte mensen die dingen zeggen en doen die ze nooit hebben gezegd of gedaan. Het is vrij eenvoudig en de kwaliteit begint zo goed te worden dat detectie van nepvideo’s steeds moeilijker wordt. Deze technologie wordt langzaamaan toegankelijker. Dit kan ernstige gevolgen hebben voor het vertrouwen in het veiligheidsdomein. Tevens biedt het allerlei mogelijkheden tot chantage, uitbuiting, intimidatie, oproer en manipulatie van burgers in de maatschappij.

Vanuit mijn visie en/of overtuiging kan Blockchain-technologie dit probleem helpen oplossen, door ervoor te zorgen dat de authenticiteit van de video onweerlegbaar is. Later in dit artikel zal worden uitgelegd hoe precies, maar allereerst wordt uitgelegd hoe men een Deep Fake video maakt en welke mogelijkheden er nu al zijn om misbruik te voorkomen.

Rapport 2018

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Wantrouwen en vertrouwen in de digitale samenleving.” In een tijd waarin fake news de samenleving op zijn grondvesten doet schudden, persoonsgegevens regelmatig op straat liggen en nieuwe technologieën als Internet of Things en drones potentieel grote impact hebben op onze privacy, is nauwelijks een actueler thema te bedenken.

Is Big Brother de nieuwe toekomst?

De publieke opinie over de inlichtingendiensten verandert snel. “Als Edward Snowden in het nieuws is, maakt iedereen zich zorgen dat de geheime diensten te veel informatie verzamelen. Maar als er een terroristische aanslag in Europa plaatsvindt, zijn mensen bang dat Nederland te weinig doet om dat hier te voorkomen.” Dat zei minister Plasterk tijdens een toespraak op de universiteit van Amsterdam, in het kader van het Nederlandse Voorzitterschap van de EU. “De juiste balans tussen veiligheid en privacy vinden is daar verreweg het moeilijkst aan,” zegt Plasterk. “Je zou kunnen zeggen dat er geen tegenstelling tussen die twee bestaat. Privacy is een mensenrecht, maar veiligheid is een basisvoorwaarde om daarvan te kunnen genieten.” Het is dan ook noodzaak dat we een juiste balans vinden tussen deze twee thema’s.

Hoe nepnieuws een dubbele dreiging vormt

De verspreiding van nepnieuws is een veelbesproken onderwerp. Steeds meer burgers maken zich zorgen. Inlichtingendiensten hebben moeite deze verspreiding te detecteren en tegen te gaan. Van de burgers ziet 62% de verspreiding van nepnieuws als een bedreiging voor de veiligheid van zichzelf en samenleving aldus het onderzoek van GfK1. Hoe bepaal je de grens tussen een mening en foutieve informatie en hoe zorg je ervoor dat maatregelen tegen nepnieuws niet leiden tot censuur?

Nederland digitaal veilig: internationale samenwerking als voorbeeld

De cyberdreiging wordt steeds groter en komt uit verschillende hoeken van de wereld. Het is een illusie dat een organisatie alleen volledig zelfstandig effectieve cybersecurity kan realiseren. Per definitie is er altijd een informatieachterstand op de crimineel. Met behulp van samenwerking en allianties in het delen van cyberinformatie kunnen we de wereld veiliger maken. Vertrouwen en heldere afspraken tussen de hoeders van onze cybersecurity zijn essentieel om goed samen te werken.

Rapport 2017

In deze editie is het thema ‘In een verbonden samenleving.’ En dit thema is niet zomaar gekozen, want onze maatschappij kan steeds meer worden beschouwd als een complex van verbindingen. Verbindingen tussen mensen, tussen organisaties en tussen apparaten, waarbij die drie entiteiten ook onderling steeds hechter in verbinding staan. Een ontwikkeling die het gevolg is van de opkomst van het internet. En aangezien het internet zich steeds verder ontplooit, met steeds nieuwe toepassingen (met het Internet of Things als een voorname recente innovatie), staat de ontwikkeling van de verbonden samenleving nooit stil.

Meer JSF’s of meer digitale wapensystemen?

Onze welvaart en onze waarden zijn diep verbonden geraakt met en in het digitale domein. Onze digitale vrijheid is daardoor essentieel onderdeel geworden van onze vitale infrastructuur. Dit vereist robuuste beschermingsmaatregelen.

Wat vertellen social media ons over dreigingen?

Op 28 november 2016 rijdt een man in Ohio in op voorbijgangers, waarna hij een aantal mensen aanvalt met een slagersmes. Elf mensen raken gewond, waarvan één zwaargewond. Enkele momenten voor zijn daad, plaatst de dader een dreigende post op Facebook, waarin hij zijn aanval aankondigt.

Toegang tot miljarden apparaten: Een nieuw risico!

In veel sectoren zoals de energiesector, de gezondheidszorg, de auto-industrie en de transportsector wordt steeds meer gebruik gemaakt van onderling verbonden apparatuur. Het ‘Internet of Things’ (IoT) is hier een voorbeeld van. De verschillende typen apparatuur zijn heel divers en lopen uiteen van servers, wearables, slimme meters en pacemakers tot autonome robots. Deze apparatuur kan gegevens met elkaar uitwisselen en gebruikmaken van elkaars functionaliteit. De schaal waarop apparatuur wordt gebruikt, het belang voor de mens bij het gebruik en de informatie die wordt uitgewisseld, wordt steeds groter. Meer dan 55% van de Nederlanders vindt dat de Nederlandse overheid en bedrijven onvoldoende zijn voorbereid op een mogelijke cyberoorlog1. Hoe zorgen we ervoor dat aanvallen worden voorkomen en op een veilige manier grote aantallen verbonden apparatuur in het IT-landschap kunnen worden opgenomen?

Rapport 2016

In de nieuwe, editie staat de mens centraal. De mens als (zelfredzame) burger, als slachtoffer, als beleidsmaker en als aanjager van digitale innovatie. Hieronder schetsen we enkele ontwikkelingen die in het rapport aan bod komen.

Biometrie: een toekomst zonder wachtwoord?

Waar er bij overheidstoepassingen vaak weerstand is tegen het gebruik van biometrie, wordt het in de consumentenmarkt steeds breder toegepast en lijken consumenten het te omarmen.

Digitale veiligheid begint op school

Cyberdreiging en -kwetsbaarheden nemen toe in het onderwijs. Voldoende bewustzijn over de risico’s en de impact zal de schoolomgeving veiliger maken.

Vervlecht cybersecurity in reguliere beheerprocessen

Als manager technische automatisering bij een Nederlandse vitale infrastructuur wil je dat cybersecurity daadwerkelijk een plek krijgt in de dagelijkse gang van zaken. Hoe zorg je hiervoor en bereik je met de activiteiten die je hiertoeonderneemt dat je ‘in control’ bent?

Rapport 2015

Veel organisaties hebben inmiddels substantiële stappen gezet op weg naar een digitale organisatie of zijn daar mee bezig. In deze uitgave treft u voorbeelden aan van concrete digitaliseringsprojecten die inmiddels succesvol zijn geïmplementeerd. Maar ook voorbeelden van situaties, processen en ketens waar nog veel kansen liggen voor verdere digitalisering. Aanvullend hebben we ook dit jaar door TNS NIPO een onderzoek laten uitvoeren onder burgers in Nederland. De uitkomsten geven inzicht in de mening en perceptie van de Nederlandse burger op het gebied van openbare orde en veiligheid.

Benutten van digitale kansen betekent anders organiseren

De belangrijkste sleutel voor verbetering van de (digitale) dienstverlening ligt bij de professionals en de wijze waarop we organiseren.

Open data en privacy

Bij het openstellen van data door de overheid is het veiligheidsdomein tot nu toe een blinde vlek. Dit artikel onderstreept het belang om dit goed én veilig te doen.

De nieuwe privacyverordening eist een risicogerichte benadering

De nieuwe Europese privacyverordening heeft een verplicht karakter als het gaat om bescherming van persoonsgegevens. Uitvoeren van alleen een Privacy Impact Assessment is onvoldoende.

Rapport 2014

Ketensamenwerking staat als onderwerp inmiddels volop in de aandacht bij de Rijksoverheid. Hierbij gaat het niet alleen om samenwerking tussen diverse overheden, maar vooral ook om samenwerking tussen overheid, burgers en bedrijfsleven. Belangrijk uitgangspunt is daarbij dat de overheid de wens van burgers centraal stelt bij deze interactie. Digitalisering in het veiligheidsdomein biedt een oplossing om deze samenwerking en afstemming goed vorm te geven en te kunnen sturen op resultaten.

Synergievoordelen bij digitale samenwerking op het gebied van secure operations

Afgelopen jaren hebben organisaties volop geïnvesteerd in met name preventieve securitymaatregelen. Met het volwassener worden van de security stijgt bij de organisaties de behoefte naar oplossingen om continu de systemen en de infrastructuur in de gaten te houden, het zogenaamde monitoring en response. Op deze manier kan snel worden ingegrepen wanneer daadwerkelijk iets gebeurt. Ontwikkelingen als Bring Your Own Device doen de behoefte aan monitoring en response alleen maar toenemen. Waar organisaties vroeger een beperkt aantal te beveiligen systemen had, is momenteel het aantal potentiële ingangen voor kwaadwillenden exponentieel toegenomen. Deze toename versterkt de behoefte aan inzicht.

Ketensamenwerking: een goede voorbereiding is het halve werk

In dit artikel wordt beschreven wat de verschijnselen van ketenprojecten en/of -programma’s zijn en welke eisen dit stelt aan de inrichting van deze projecten en programma’s.

Van geketende netwerken naar genetwerkte ketens

Hoe kan organisatieoverstijgende samenwerking op het niveau van de professional op de werkvloer bijdragen aan het verder versterken van de strafrechtketen?

Rapport 2013

Het visierapport geeft het startschot voor een dialoog over digitale veiligheid in Nederland. We kennen allemaal de voordelen van de digitale samenleving, maar er is ook een andere kant. Op die steeds drukkere digitale snelweg voegen steeds vaker ongenode deelnemers in, die de veiligheid van informatie in gevaar brengen en ons kwetsbaar maken. Hoe houden we ze van de weg en de zaak onder controle? Is dat een taak van de overheid of een gezamenlijke verantwoordelijkheid?

De menigte onder (online) controle!

Social media biedt mogelijkheden om voor en tijdens het (ongeplande) evenement de online crowd te monitoren en sturen.

Borging van continuïteit in het veiligheidsdomein

Het veiligheidsdomein dient de beheersing van hun eigenbedrijfsvoering op hetzelfde niveau te plaatsen als de beheersing van externe incidenten en rampen.

Meer rendement uit cocreatie met burgers en bedrijven: een Digital Capabilities Center

Binnen burgerparticipatie is een ontwikkeling te zien naar meer cocreatie-initiatieven. De digitale revolutie kan daar een impuls aan geven. Een Digital Capabilities Center helpt de politie burgerparticipatie en cocreatie-initiatieven effectief en rendabel te maken.

Rapport 2011

In het bereiken van een veilige samenleving en een optimaal beveiligde ‘BV Nederland’ speelt Capgemini al jaren een rol van belang. We adviseren overheden en organisaties op strategisch niveau, doen onderzoek, integreren systemen en bouwen aan intelligente oplossingen. Nationaal en internationaal. Om de kennis die we daarmee opdoen te delen en op te schalen, brengen we Trends in Veiligheid uit: een overzicht van de belangrijkste trends en ontwikkelingen in het veiligheidsdomein en onze visie daarop.

Rapport 2010

Veiligheid staat al jaren hoog op de politieke agenda en krijgt ook in de media veel aandacht. Het is een begrip dat veel facetten kent en waarmee bestuurders en burgers nog vaak worstelen. Want hoever moet je gaan als het om veiligheid gaat? Na de aanslagen van 9/11 was de wereld in shock en werden draconische maatregelen genomen. Inmiddels denken we er iets genuanceerder over en zoeken we naar een goede balans tussen bijvoorbeeld veiligheid en privacy. En naar samenwerking tussen organisaties die zich met veiligheid bezighouden, nationaal en internationaal. Binnen Capgemini zijn wereldwijd tientallen consultants werkzaam die zich op het terrein van openbare orde, veiligheid en defensie hebben gespecialiseerd. Ook in Nederland. Zij hebben hun visie op de verschillende aspecten rond veiligheid beschreven in het visierapport Trends in Veiligheid.