Rapporten

Rapport 2021

Op het moment van schrijven van dit trendrapport is de strijd tegen COVID-19 nog in volle gang. Woorden schieten tekort om te beschrijven hoe blij we zijn met de inzet van eenieder in deze strijd, waaronder niet in de laatste plaats de medewerkers in het veiligheidsdomein. Want juist ook de organisaties in het veiligheidsdomein hebben moeten reageren op de nieuwe werkelijkheid, zowel wat die betekent voor de samenleving als ook wat die betekent voor de eigen organisatie en manieren van werken.

Innoveren met impact: succesvol opschalen van innovaties

Er worden miljoenen geïnvesteerd door organisaties en overheden in innovatie om in te spelen op de veranderende behoeften van burgers en de nieuwe mogelijkheden van technologie. De COVID-19-pandemie heeft die ontwikkeling nog eens versneld. Bovendien laat de pandemie zien dat technologie het mogelijk maakt om werk en wonen op een andere manier in te richten, wat weer een stroom aan innovaties en veranderingen met zich mee zal brengen. Hoewel ideeën steeds sneller kunnen worden omgezet in innovaties, blijkt het voor veel organisaties moeilijk om ze in de organisatie te implementeren en op te schalen. Daarbij geldt dat technologie vaak wel op kan schalen, maar dat de organisatieveranderingen die nodig zijn om de innovatie te ondersteunen vaak een barrière vormen. Zo ontstaan grote verschillen tussen organisaties in hun innovatiesucces. Dit artikel doet een aantal handreikingen voor een effectieve, taakgerichte aanpak van implementeren en opschalen, met het oog op maximale benutting van uw innovatiepotentieel.

Wijkagent - Assistentie gevraagd!

In dit digitale tijdperk heeft de wijkagent meer informatie over gebeurtenissen tot zijn beschikking dan ooit. Informatie die in veel gevallen afkomstig is van burgers. Zij zijn immers vaak als eerste aanwezig op de plaats van handeling, en delen naar hartenlust real time informatie over de gebeurtenis. En dat is nog niet alles. De agent krijgt ook steeds meer informatie digitaal binnen vanuit lokale instanties, overheden en publieke en private sensoren en natuurlijk collega’s. Het is aan de agent om al die informatie uit te filteren. En daar gaat het vaak mis. Ons politie-apparaat lijdt aan ‘infobesitas’, zoals de auteurs van dit artikel betogen. Maatwerk is in de huidige manieren van informatiedeling vaak niet mogelijk, waardoor de agent meer informatie krijgt dan hij of zij aankan. Hoe leiden we de constante en nog steeds groeiende informatiestroom in goede banen? Volgens de auteurs kan een Intelligente Virtuele Assistent (IVA) daarbij helpen. Een vorm van AI die het maatwerk biedt in informatievoorziening dat agenten met hun individuele werkgebieden en specialismen nodig hebben. In dit artikel wordt uiteengezet hoe je zo’n IVA op een effectieve manier inzet, met oog voor de kwetsbaarheden.

Verbeterde identificatie door AI-gedreven documentcontrole

In de afgelopen zes jaar is identiteitsfraude in Nederland met meer dan 500% toegenomen. Een verontrustende ontwikkeling, want het identiteitsbewijs is zo’n beetje het belangrijkste en gevoeligste document wat we bezitten. Het wil op zich niet zeggen dat de documenten niet veilig zijn, maar dat criminelen dankzij geavanceerde beeldbewerkingstechnologie en printtechnieken in staat zijn ze goed na te maken. Op zo’n manier dat de huidige controlemechanismen niet meer voldoen. En daar zit hem de crux volgens de auteur van dit artikel. Controlerende instanties moeten worden geëquipeerd om deze steeds complexere taak effectief te kunnen invullen. Dit artikel identificeert drie belangrijke uitdagingen, en geeft handvatten voor de benadering daarvan. Door toepassing van moderne AI-technologie zijn medewerkers straks beter in staat hun controletaken te vervullen – en kunnen we identiteitsfraude op een effectieve manier bestrijden.

Rapport 2020

Innovatieve technologie houdt Nederland veilig

Cyber crime, cyber security, artificial intelligence, informatie gestuurd werken (IGW) en natuurlijk innoveren, allemaal thema’s die actueel zijn voor uw werk in het (publieke) veiligheidsdomein. Hoe kunnen we al deze ontwikkelingen succesvol inzetten voor de maatschappij zonder de ethische kant uit het oog te verliezen?

Een gewaagde technologie in de kinderschoenen: experimenteren met artificial intelligence binnen de jeugdzorg

In mei 2019 bepleitte minister Grapperhaus tijdens een evenement van het ministerie van Justitie & Veiligheid om meer aan te sturen op informatievoorziening in de keten, om samenwerking binnen het veiligheidsdomein te bevorderen. De ketensamenwerking in de jeugdzorg kwam hier specifiek aan de orde, in een aansluitend panel met Mariënne Verhoef van SpiRit. Hierbij was de rol van data één van de hoofdthema’s. Voorkomen is beter dan genezen en aangezien artificial intelligence (AI) steeds meer in staat lijkt te zijn om voorspellingen over de toekomst te maken, lijkt het belang van data science en het uitwisselen van informatie tussen ketenpartners ook steeds belangrijker. Aangezien er middels analysemethoden als AI steeds meer mogelijkheden lijken te zijn om data te gebruiken, rijst de vraag: wat is de huidige visie vanuit de jeugdzorg op de inzet van AI ter preventie van (zware) jeugdzorgtrajecten? Wat zijn de uitdagingen van deze toepassingen in de ketensamenwerking? Hoe zit het met privacyoverwegingen?

Is de publieke cloud veilig genoeg voor gebruik in het veiligheidsdomein

Waarom is er zoveel weerstand tegen het gebruik van publieke cloud(diensten)? Waar is men bang voor? Vanuit veiligheidsoogpunt en vanuit kostenoverwegingen is het gebruik van de publieke cloud in andere sectoren al lang en breed geaccepteerd. Waarom gaat het dan zo moeizaam in het veiligheidsdomein?

Vrijwel elke grote organisatie in Nederland maakt inmiddels gebruik van publieke clouddiensten. Dit varieert van het gebruik van Microsoft Office 365 tot het gebruik van business applicaties als Salesforce. Deze organisaties hebben een bewuste keuze gemaakt om delen van hun infrastructuur en applicaties op een andere manier te gebruiken. Dit biedt deze organisaties legio voordelen, zoals minder kosten en verhoging van de snelheid om te veranderen.

Om te kunnen verdedigen moet je weten hoe je aanvalt!

In de afgelopen jaren is de manier waarop cybercriminelen te werk gaan sterk geëvolueerd. De snelheid waarmee zij tegenwoordig opereren is vooral te danken aan de financiële en technologische middelen die de cybercriminelen inmiddels tot hun beschikking hebben. In het huidige digitale landschap zijn cybercriminelen zwaarbewapend met geavanceerde tools en technieken, zoals Golden Tickets1 , Fully Undetectable Crypters2 en Domain Fronting3 , waardoor moeilijk te achterhalen is wie er achter een aanval zit. Tevens opereren cybercriminelen veelal van buiten de landsgrenzen, waardoor de invloed en bevoegdheid van de Nederlandse politie en justitie beperkt is. Dit maakt het erg moeilijk om cybercriminaliteit effectief aan te pakken.

Rapport 2019

Succesvol innoveren in het veiligheidsdomein

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Slimmer samenwerken aan een veiliger Nederland”. Innovatie is duidelijk meer dan een buzzword in het veiligheidsdomein: veel betrokkenen zijn aan de slag om hun belangrijkste opdracht op een vernieuwende manier aan te pakken. Dat is cruciaal, want de bad actors zitten niet stil. Dankzij nieuwe technologie vinden criminelen steeds weer nieuwe manieren om te ontwrichten, op te ruien en digitale en fysieke veiligheidslinies te doorbreken.

Effectief informatiegestuurd werken (IGW) in een wereld met 5G-sensing

Het is hip en iedereen doet het: informatiegestuurd werken (IGW). Van politie, inspecties, defensie tot gemeenten en uitvoeringsinstanties: men is ‘om’. Informatiegestuurd werken zorgt ervoor dat zij veiligheidsproblemen succesvol aanpakken door op basis van de juiste informatie overzicht, inzicht en vooruitzicht te creëren. Hierdoor is de Belastingdienst bijvoorbeeld beter in staat om fraude op te sporen of kan de politie effectiever rondreizende criminelen signaleren en oppakken.

Maar wat gebeurt er als disruptieve, technologische ontwikkelingen zich onverminderd blijven aandienen, zoals sensoren in bekende objecten die real-time een explosie aan data genereren (sensing). Denk bijvoorbeeld aan de Joint Strike Fighter. Met alle data die zij met behulp van duizenden sensoren genereert, is zij praktisch een vliegend datacenter. Dit biedt veel kansen. Tegelijkertijd is het enorm uitdagend om op het moment supreme nuttige inzichten uit deze explosie aan data te halen. Wat is er voor nodig om in een wereld met deze – door 5G gestimuleerde – sensing-ontwikkelingen effectief informatiegestuurd te blijven werken in het publieke veiligheidsdomein? Dat beschrijven we in dit artikel.

Vernieuwen met echte impact

Van zichtbaar naar minder zichtbaar: de vormen van criminaliteit verschuiven mee met (technologische) veranderingen in de maatschappij. Het veiligheidsdomein moet mee innoveren om oplossingen te zoeken voor de uitdagingen van deze tijd. Verschillende partijen zoals politie, OM, gemeenten en private partijen werken samen om nieuwe manieren te vinden om criminaliteit aan te pakken. Onze observatie is echter dat innovatieve ideeën in het veiligheidsdomein niet altijd de (complete) oplossing van het probleem vormen: vaak verzanden innovaties in simpele ingrepen op processen. In dit artikel geven we antwoord op de vraag hoe je betekenisvol kunt innoveren door uitdagingen meer effectgericht te benaderen, zodat de innovatie daadwerkelijk bijdraagt aan het gezamenlijk gewenste effect.

Elektronisch ondertekenen: een kleine stap in techniek, een grote sprong voor de strafrechtketen

De elektronische handtekening maakt uitwisseling van gegevens efficiënter en opent deuren voor innovatie binnen de strafrechtketen.

Rapport 2018

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Wantrouwen en vertrouwen in de digitale samenleving.” In een tijd waarin fake news de samenleving op zijn grondvesten doet schudden, persoonsgegevens regelmatig op straat liggen en nieuwe technologieën als Internet of Things en drones potentieel grote impact hebben op onze privacy, is nauwelijks een actueler thema te bedenken.

Safe cities: disruptieve technologieën voor een veilige samenleving

Veiligheid en bereikbaarheid zijn belangrijke uitdagingen voor steden. Disruptieve technologieën bieden een oplossing, maar welke vraagstukken ontstaan?

Meldkamer van de toekomst is live

Onderstaand incident (zie kader) werd afgehandeld in één van de tien 112-meldkamers anno 2025: een meldkamerorganisatie waarbij centralisten live kunnen meekijken, -luisteren en -meten wat zich op een incidentlocatie afspeelt. Anno 2018 is het fundament voor een dergelijke meldkamer reeds gelegd. Centralisten krijgen steeds meer toegang tot live-inzichten uit de regio, bijvoorbeeld van politiehelikoptercamera’s, beveiligingscamera’s in de stad of particuliere alarmcentrales. Desalniettemin raakt dit slechts het topje van de ijsberg aan mogelijkheden van de snel voortschrijdende technologie. Deze maken het eenvoudiger om toegang te krijgen tot live-informatie van met name beelden, gps en sensoren (Internet der Dingen) om op een noodsituatie te kunnen reageren. Dit scala aan mogelijkheden wordt momenteel nog weinig benut, maar zal in de toekomst steeds belangrijker worden in het werk van de meldkamer, ook om haar geloofwaardigheid als hulpverlenende instantie te behouden. Door zowel te innoveren als proactiever en gerichter gebruik te maken van beschikbare informatiebronnen kan de meldkamer haar hulpverlenende taak effectiever uitvoeren.

Goudlokje in privacyland

De invoering van de nieuwe Europese privacywetgeving AVG wordt door veel organisaties gezien als een kostbare compliance-oefening. Dat is jammer want deze nieuwe wet biedt veel kansen om beter inzicht te krijgen in de informatiestromen van een organisatie. Met beter inzicht kan gerichter ingezet worden op de verzameling en het gebruik van informatie om de waarde van organisaties te verhogen en kosten te besparen. Welke kansen biedt deze nieuwe wet- en regelgeving nog meer? En hoe kunnen organisaties hier effectief gebruik van maken?

Rapport 2017

In deze editie is het thema ‘In een verbonden samenleving.’ En dit thema is niet zomaar gekozen, want onze maatschappij kan steeds meer worden beschouwd als een complex van verbindingen. Verbindingen tussen mensen, tussen organisaties en tussen apparaten, waarbij die drie entiteiten ook onderling steeds hechter in verbinding staan. Een ontwikkeling die het gevolg is van de opkomst van het internet. En aangezien het internet zich steeds verder ontplooit, met steeds nieuwe toepassingen (met het Internet of Things als een voorname recente innovatie), staat de ontwikkeling van de verbonden samenleving nooit stil.

Open Data in het Veiligheidsdomein: de lange adem

Al jaren worden de mogelijkheden van open data in het openbaar bestuur van Nederland door de overheid gepromoot. Verwerking en analyse van open data kunnen leiden tot nieuwe inzichten en toepassingen. In Trends in Veiligheid 2015 constateerden deze auteurs dat ook het ministerie van Veiligheid en Justitie in kaart brengt welke data beschikbaar gesteld kunnen worden, maar dat hiervan helaas nog weinig concrete voorbeelden konden worden gegeven. Op basis van onderzoek en vergelijkingen met het buitenland brengen wij in beeld welke mogelijkheden op dit moment benut kunnen worden om het aanbod en gebruik van open data in het justitiedomein te vergroten.

Face off! Waar de inzet van biometrie voor efficiënte toepassingen bijdraagt aan de staatsveiligheid

De maatschappelijke onrust die de laatste jaren is ontstaan door terroristische aanslagen, leidt tot een behoefte om grenzen strenger te controleren. Het gebruik van biometrische gegevens speelt hierbij een steeds grotere rol. Dit artikel beschrijft de noodzaak van biometrische toepassingen om de staatsveiligheid te verbeteren, enkele biometrietrends en geeft een kijkje in de toekomst wat betreft impact en kansen.

Meer JSF’s of meer digitale wapensystemen?

Onze welvaart en onze waarden zijn diep verbonden geraakt met en in het digitale domein. Onze digitale vrijheid is daardoor essentieel onderdeel geworden van onze vitale infrastructuur. Dit vereist robuuste beschermingsmaatregelen.

Rapport 2016

In de nieuwe, editie staat de mens centraal. De mens als (zelfredzame) burger, als slachtoffer, als beleidsmaker en als aanjager van digitale innovatie. Hieronder schetsen we enkele ontwikkelingen die in het rapport aan bod komen.

Menselijke beïnvloeding is kinderlijk eenvoudig: wapen je tegen social engineering!

Social engineering is de aanvalstechniek waarbij misbruik wordt gemaakt van menselijke eigenschappen om vertrouwelijke informatie te verkrijgen of iemand te verleiden een bepaalde handeling te laten verrichten. In dit artikel wordt de psychologie achter social engineering toegelicht, wordt geschetst welke technologische middelen cybercriminelen anno 2016 gebruiken en laten we zien hoe men zichzelf en de eigen organisatie hiertegen kan wapenen.

Vervlecht cybersecurity in reguliere beheerprocessen

Als manager technische automatisering bij een Nederlandse vitale infrastructuur wil je dat cybersecurity daadwerkelijk een plek krijgt in de dagelijkse gang van zaken. Hoe zorg je hiervoor en bereik je met de activiteiten die je hiertoeonderneemt dat je ‘in control’ bent?

De industrie zorgt voor een veiligere omgeving

Er is van oudsher een natuurlijke spanning tussen de chemische industrie en de veiligheid in de omgeving van het bedrijf. Ervaring leert namelijk dat als het misgaat, dit grote consequenties heeft. De overheid heeft aangaande omgevingsveiligheid een controlerende en toezichthoudende rol. In dit artikel laten we zien dat een echte bijdrage aan meer veiligheid vanuit het bedrijf zelf moet komen. Door leiderschap, samenwerking, professionalisering en digitalisering kan vooral het bedrijf bijdragen aan de algehele omgevingsveiligheid.

Rapport 2015

Veel organisaties hebben inmiddels substantiële stappen gezet op weg naar een digitale organisatie of zijn daar mee bezig. In deze uitgave treft u voorbeelden aan van concrete digitaliseringsprojecten die inmiddels succesvol zijn geïmplementeerd. Maar ook voorbeelden van situaties, processen en ketens waar nog veel kansen liggen voor verdere digitalisering. Aanvullend hebben we ook dit jaar door TNS NIPO een onderzoek laten uitvoeren onder burgers in Nederland. De uitkomsten geven inzicht in de mening en perceptie van de Nederlandse burger op het gebied van openbare orde en veiligheid.

Digitale dienstverlening biedt nieuwe mogelijkheden voor opsporing

Hoe dient het veiligheidsdomein om te gaan met initiatieven van burgers en bedrijven om met behulp van digitale middelen de
opsporing te ondersteunen?

Open data en privacy

Bij het openstellen van data door de overheid is het veiligheidsdomein tot nu toe een blinde vlek. Dit artikel onderstreept het belang om dit goed én veilig te doen.

Digitalisering maakt casusbehandeling op maat mogelijk bij multiprobleem-gezinnen

Hoe maakt digitalisering samenwerking tussen organisaties van justitie, zorg en lokale overheden mogelijk en wat betekent dit voor afstemming tussen organisaties in het sociale domein.

Rapport 2014

Ketensamenwerking staat als onderwerp inmiddels volop in de aandacht bij de Rijksoverheid. Hierbij gaat het niet alleen om samenwerking tussen diverse overheden, maar vooral ook om samenwerking tussen overheid, burgers en bedrijfsleven. Belangrijk uitgangspunt is daarbij dat de overheid de wens van burgers centraal stelt bij deze interactie. Digitalisering in het veiligheidsdomein biedt een oplossing om deze samenwerking en afstemming goed vorm te geven en te kunnen sturen op resultaten.

Ketensamenwerking: een goede voorbereiding is het halve werk

In dit artikel wordt beschreven wat de verschijnselen van ketenprojecten en/of -programma’s zijn en welke eisen dit stelt aan de inrichting van deze projecten en programma’s.

Cybersecurity als enabler van digitale transformaties

Cybersecurity is een directe enabler van de vier belangrijke digitale transformaties van deze tijd: Social, Mobile, Analytics en Cloud.

Anti-witwasbeleid: think big, act small

Criminelen zijn de motor van innovatie en internationale samenwerking in het veiligheidsdomein. Zij zorgen voor de noodzaak om beter samen te werken aan vrede en veiligheid.

Rapport 2013

Het visierapport geeft het startschot voor een dialoog over digitale veiligheid in Nederland. We kennen allemaal de voordelen van de digitale samenleving, maar er is ook een andere kant. Op die steeds drukkere digitale snelweg voegen steeds vaker ongenode deelnemers in, die de veiligheid van informatie in gevaar brengen en ons kwetsbaar maken. Hoe houden we ze van de weg en de zaak onder controle? Is dat een taak van de overheid of een gezamenlijke verantwoordelijkheid?

De veilige ‘digitale samenleving’ bestaat niet

De overheid worstelt met haar rol ten aanzien van het handhaven van digitale veiligheid en trekt nauwelijks parallellen met het fysieke domein.

De keten voorbij

Een moderne, ‘van buitenaf’ benadering bij het organiseren van het domein van veiligheid en justitie kan niet zonder vergaande digitalisering.

Big data in opsporing: nu pompen om niet te verzuipen

Uit recente ervaringen blijkt dat opsporingsinstanties alleen met ontologie en geautomatiseerde opsporing kunnen voorkomen dat ze verzuipen in big data.

Rapport 2011

In het bereiken van een veilige samenleving en een optimaal beveiligde ‘BV Nederland’ speelt Capgemini al jaren een rol van belang. We adviseren overheden en organisaties op strategisch niveau, doen onderzoek, integreren systemen en bouwen aan intelligente oplossingen. Nationaal en internationaal. Om de kennis die we daarmee opdoen te delen en op te schalen, brengen we Trends in Veiligheid uit: een overzicht van de belangrijkste trends en ontwikkelingen in het veiligheidsdomein en onze visie daarop.

Rapport 2010

Veiligheid staat al jaren hoog op de politieke agenda en krijgt ook in de media veel aandacht. Het is een begrip dat veel facetten kent en waarmee bestuurders en burgers nog vaak worstelen. Want hoever moet je gaan als het om veiligheid gaat? Na de aanslagen van 9/11 was de wereld in shock en werden draconische maatregelen genomen. Inmiddels denken we er iets genuanceerder over en zoeken we naar een goede balans tussen bijvoorbeeld veiligheid en privacy. En naar samenwerking tussen organisaties die zich met veiligheid bezighouden, nationaal en internationaal. Binnen Capgemini zijn wereldwijd tientallen consultants werkzaam die zich op het terrein van openbare orde, veiligheid en defensie hebben gespecialiseerd. Ook in Nederland. Zij hebben hun visie op de verschillende aspecten rond veiligheid beschreven in het visierapport Trends in Veiligheid.