Rapporten

Rapport 2021

Op het moment van schrijven van dit trendrapport is de strijd tegen COVID-19 nog in volle gang. Woorden schieten tekort om te beschrijven hoe blij we zijn met de inzet van eenieder in deze strijd, waaronder niet in de laatste plaats de medewerkers in het veiligheidsdomein. Want juist ook de organisaties in het veiligheidsdomein hebben moeten reageren op de nieuwe werkelijkheid, zowel wat die betekent voor de samenleving als ook wat die betekent voor de eigen organisatie en manieren van werken.

Robocop: de vlucht van een drone als handhaver

De toepassing van drones in het veiligheidsdomein neemt serieuze vormen aan. De brandweer voert proeven uit in het gebruik van drones bij bluswerkzaamheden op grotere hoogte. Defensie werkt al 20 jaar met drones, waaronder de Reaper, de Raven en de Black Hornet. De Nederlandse politie onderzoekt sinds 2017 het gebruik van drones in verschillende proeftuinen; denk aan crowd control, of het in kaart brengen van een ongeval. Gek genoeg is het bedienen van drones op dit moment vaak nog mensenwerk. Een droneteam van de politie bestaat uit drie personen. Iets wat werk uit handen zou moeten nemen betekent dus in de praktijk een behoorlijke aanslag op het aantal beschikbare politiemensen. Maar dat zal in de nabije toekomst veranderen; drones worden steeds autonomer en de ontwikkeling van sensoren leidt tot steeds meer toepassingen. In dit artikel leest u er meer over.

Innovatie en ethiek in de forensische zorg: de juiste balans

De overheid streeft naar een geleidelijke en verantwoorde terugkeer van daders in de samenleving door de kwaliteit en effectiviteit van forensische zorg continu te optimaliseren. De forensische zorgketen zet daar steeds vaker innovatieve technologieën voor in. Kunstmatige intelligentie bijvoorbeeld, heeft de potentie om professionals te ondersteunen bij het maken van beter gefundeerde beslissingen. Ook maken forensische zorgaanbieders al gebruik van virtual reality bij agressiepreventie, om ervaringsgericht te behandelen in een realistische context. Het hoofddoel van forensische zorg is altijd het bijdragen aan terugdringen van delictgedrag met een passende behandeling en waar nodig beveiliging. Keerzijde is dat de razendsnelle ontwikkelingen het zicht kunnen ontnemen op de morele dimensie. Het snijvlak waarop de forensische zorg zich beweegt en de impact die het heeft op de veiligheid van de samenleving, maakt dat innovatie niet alleen draait om wát en hóe een probleem opgelost kan worden, maar vooral om wáárom iets opgelost dient te worden. Dit artikel beschrijft hoe het redeneren vanuit ethische waarden kan leiden tot een goed onderbouwde afweging, richting een verantwoorde terugkeer van daders in de samenwerking.

De politie krijgt een nieuw wapen!

De politieagent anno 2025 zal zich ontpoppen tot een mobiele kennis- en taakwerker. Opgegroeid en opgeleid in een tijdperk van digitale innovatie. Eraan gewend continu real time informatie tot zich te nemen, online te vergaderen en mobiele devices te integreren in het dagelijkse doen en laten. Hun verbeterde informatiepositie is een wapen op zich – zolang de politie-organisatie de juiste informatie op een effectieve manier voor ze weet te ontsluiten, via een op samenwerking gerichte mobiele werkplek.

In dit artikel zetten de auteurs uiteen hoe zo’n werkplek kan worden vormgegeven en welke verschijningsvormen er denkbaar zijn. Een werkplek die functioneel is toegespitst op de rol die een medewerker vervult en past bij diens persoonlijke ervaring. Het resultaat: een agent die in staat is pijlsnel te schakelen tussen uitvoering en analyse en tussen handelen en denken. Ondersteund door zijn nieuwe wapen: de werkplek van 2025.

Rapport 2020

Innovatieve technologie houdt Nederland veilig

Cyber crime, cyber security, artificial intelligence, informatie gestuurd werken (IGW) en natuurlijk innoveren, allemaal thema’s die actueel zijn voor uw werk in het (publieke) veiligheidsdomein. Hoe kunnen we al deze ontwikkelingen succesvol inzetten voor de maatschappij zonder de ethische kant uit het oog te verliezen?

Om te kunnen verdedigen moet je weten hoe je aanvalt!

In de afgelopen jaren is de manier waarop cybercriminelen te werk gaan sterk geëvolueerd. De snelheid waarmee zij tegenwoordig opereren is vooral te danken aan de financiële en technologische middelen die de cybercriminelen inmiddels tot hun beschikking hebben. In het huidige digitale landschap zijn cybercriminelen zwaarbewapend met geavanceerde tools en technieken, zoals Golden Tickets1 , Fully Undetectable Crypters2 en Domain Fronting3 , waardoor moeilijk te achterhalen is wie er achter een aanval zit. Tevens opereren cybercriminelen veelal van buiten de landsgrenzen, waardoor de invloed en bevoegdheid van de Nederlandse politie en justitie beperkt is. Dit maakt het erg moeilijk om cybercriminaliteit effectief aan te pakken.

Stabiliteit en chaos gevraagd

Het ontbreekt niet aan visies op de functie van de meldkamer in de toekomst. De Landelijke Meldkamer Samenwerking (LMS) organisatie staat, innovatieprogramma’s lopen en de governance is geregeld. Een enorme prestatie. Conform planning komt nu de technische realisatie van de meldkamer van de toekomst dichterbij. Welke eisen stelt de meldkamer van de toekomst? En waarom lijkt deze vraag makkelijk te beantwoorden maar blijkt dit geenszins het geval?

Kennis en kansen van artificial intelligence in het veiligheidsdomein

Trends in Veiligheid 2019 beschreef hoe artificial intelligence (AI) geen hype meer is, maar blijvende technologie. Ook de Covid-19 pandemie toont de waarde van data, algoritmes en AI voor de veiligheid van onze samenleving. Overheden en ketenorganisaties, met name in het veiligheidsdomein, experimenteren internationaal met toepassingen van AI. Het gaat dan om toepassingen zoals beeldherkenning, fraudedetectie en criminaliteitvoorspellingen. Ontwikkelingen van nieuwe technologie als AI wekken echter ook onzekerheid en angst op onder de bevolking. AI is voor velen nog nieuw en onbekend. Het onbekende is eng, zeker als dit zowel het persoonlijke leven van burgers als de nationale veiligheid beïnvloedt. Dit wordt versterkt door verhalen in de media over AI-toepassingen die bijvoorbeeld inbreuk maken op privacy – zoals het inzetten van gezichtsherkenning om burgers te monitoren in China. Daarom is het binnen Nederland des te belangrijker dat de overheid introductie en adoptie van AI binnen het veiligheidsdomein in goede banen leidt.

Rapport 2019

Succesvol innoveren in het veiligheidsdomein

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Slimmer samenwerken aan een veiliger Nederland”. Innovatie is duidelijk meer dan een buzzword in het veiligheidsdomein: veel betrokkenen zijn aan de slag om hun belangrijkste opdracht op een vernieuwende manier aan te pakken. Dat is cruciaal, want de bad actors zitten niet stil. Dankzij nieuwe technologie vinden criminelen steeds weer nieuwe manieren om te ontwrichten, op te ruien en digitale en fysieke veiligheidslinies te doorbreken.

Vernieuwen met echte impact

Van zichtbaar naar minder zichtbaar: de vormen van criminaliteit verschuiven mee met (technologische) veranderingen in de maatschappij. Het veiligheidsdomein moet mee innoveren om oplossingen te zoeken voor de uitdagingen van deze tijd. Verschillende partijen zoals politie, OM, gemeenten en private partijen werken samen om nieuwe manieren te vinden om criminaliteit aan te pakken. Onze observatie is echter dat innovatieve ideeën in het veiligheidsdomein niet altijd de (complete) oplossing van het probleem vormen: vaak verzanden innovaties in simpele ingrepen op processen. In dit artikel geven we antwoord op de vraag hoe je betekenisvol kunt innoveren door uitdagingen meer effectgericht te benaderen, zodat de innovatie daadwerkelijk bijdraagt aan het gezamenlijk gewenste effect.

Kunnen we onze ogen nog wel geloven?

Het vermogen om de werkelijkheid te verdraaien en hierdoor fake news te genereren heeft sinds 2018 een exponentiële sprong voorwaarts gemaakt met ‘Deep Fake’ technologie. Deze technologie maakt het mogelijk om thuis audio en video te maken van echte mensen die dingen zeggen en doen die ze nooit hebben gezegd of gedaan. Het is vrij eenvoudig en de kwaliteit begint zo goed te worden dat detectie van nepvideo’s steeds moeilijker wordt. Deze technologie wordt langzaamaan toegankelijker. Dit kan ernstige gevolgen hebben voor het vertrouwen in het veiligheidsdomein. Tevens biedt het allerlei mogelijkheden tot chantage, uitbuiting, intimidatie, oproer en manipulatie van burgers in de maatschappij.

Vanuit mijn visie en/of overtuiging kan Blockchain-technologie dit probleem helpen oplossen, door ervoor te zorgen dat de authenticiteit van de video onweerlegbaar is. Later in dit artikel zal worden uitgelegd hoe precies, maar allereerst wordt uitgelegd hoe men een Deep Fake video maakt en welke mogelijkheden er nu al zijn om misbruik te voorkomen.

Vertrouwen in artificial intelligence voor het veiligheidsdomein begint met experimenteren

Artificial intelligence (AI) is voorbij de hypefase. Het is ‘here to stay’. Ook in het veiligheidsdomein zien we in toenemende mate dat AI-toepassingen worden geïmplementeerd. In de nabije toekomst zullen we steeds vaker zelfs móeten vertrouwen op AI-capaciteiten om de innoverende crimineel te kunnen bijbenen. Organisaties in het veiligheidsdomein moeten zich bewust zijn van de uitdagingen en mogelijkheden die het implementeren van AI-oplossingen met zich meebrengen. Dit pleit niet alleen voor experimenteren maar vooral om in samenwerking met (private) partners AI-toepassingen te ontwikkelen en te gebruiken.

Rapport 2018

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Wantrouwen en vertrouwen in de digitale samenleving.” In een tijd waarin fake news de samenleving op zijn grondvesten doet schudden, persoonsgegevens regelmatig op straat liggen en nieuwe technologieën als Internet of Things en drones potentieel grote impact hebben op onze privacy, is nauwelijks een actueler thema te bedenken.

Ambassadeurs winnen vertrouwen tussen security en de business

Het opzetten en inzetten van ambassadeurs in een organisatie verbindt verschillende disciplines zoals security en de dagelijkse operatie in de businessonderdelen.

Hoe nepnieuws een dubbele dreiging vormt

De verspreiding van nepnieuws is een veelbesproken onderwerp. Steeds meer burgers maken zich zorgen. Inlichtingendiensten hebben moeite deze verspreiding te detecteren en tegen te gaan. Van de burgers ziet 62% de verspreiding van nepnieuws als een bedreiging voor de veiligheid van zichzelf en samenleving aldus het onderzoek van GfK1. Hoe bepaal je de grens tussen een mening en foutieve informatie en hoe zorg je ervoor dat maatregelen tegen nepnieuws niet leiden tot censuur?

2030: een Truman Show of maatschappij met menselijke autonomie?

Als we in 2030 terugkijken naar de technologische mogelijkheden die we in 2018 bedachten en benutten in onze maatschappij, wat valt ons dan op? Werden we primair gedreven door mogelijkheden en gebruiksgemak? Zijn we regie blijven voeren op de gekozen innovaties en de impact die zij hebben op onze autonomie als mens en maatschappij? Nieuwe technologieën verzamelen vaak enorm veel data over ons gedrag op basis waarvan interventies gepleegd kunnen worden die ons gedrag beïnvloeden. Het is gemakkelijk om in deze stroomversnelling mee te gaan. Wij stappen hier in dit artikel uit en geven een handreiking om de menselijke maat te behouden bij de datahonger van moderne technologie.

Rapport 2017

In deze editie is het thema ‘In een verbonden samenleving.’ En dit thema is niet zomaar gekozen, want onze maatschappij kan steeds meer worden beschouwd als een complex van verbindingen. Verbindingen tussen mensen, tussen organisaties en tussen apparaten, waarbij die drie entiteiten ook onderling steeds hechter in verbinding staan. Een ontwikkeling die het gevolg is van de opkomst van het internet. En aangezien het internet zich steeds verder ontplooit, met steeds nieuwe toepassingen (met het Internet of Things als een voorname recente innovatie), staat de ontwikkeling van de verbonden samenleving nooit stil.

Open Data in het Veiligheidsdomein: de lange adem

Al jaren worden de mogelijkheden van open data in het openbaar bestuur van Nederland door de overheid gepromoot. Verwerking en analyse van open data kunnen leiden tot nieuwe inzichten en toepassingen. In Trends in Veiligheid 2015 constateerden deze auteurs dat ook het ministerie van Veiligheid en Justitie in kaart brengt welke data beschikbaar gesteld kunnen worden, maar dat hiervan helaas nog weinig concrete voorbeelden konden worden gegeven. Op basis van onderzoek en vergelijkingen met het buitenland brengen wij in beeld welke mogelijkheden op dit moment benut kunnen worden om het aanbod en gebruik van open data in het justitiedomein te vergroten.

Van web naar WhatsApp

Het op een slimme manier aanbieden van informatie via populaire communicatiemiddelen zorgt voor gemakkelijkere interactie tussen de burger en de politie.

Face off! Waar de inzet van biometrie voor efficiënte toepassingen bijdraagt aan de staatsveiligheid

De maatschappelijke onrust die de laatste jaren is ontstaan door terroristische aanslagen, leidt tot een behoefte om grenzen strenger te controleren. Het gebruik van biometrische gegevens speelt hierbij een steeds grotere rol. Dit artikel beschrijft de noodzaak van biometrische toepassingen om de staatsveiligheid te verbeteren, enkele biometrietrends en geeft een kijkje in de toekomst wat betreft impact en kansen.

Rapport 2016

In de nieuwe, editie staat de mens centraal. De mens als (zelfredzame) burger, als slachtoffer, als beleidsmaker en als aanjager van digitale innovatie. Hieronder schetsen we enkele ontwikkelingen die in het rapport aan bod komen.

Kwantumcomputers kraken versleuteling

Het concept van kwantumcomputers – computers met vele nieuwe mogelijkheden – bestaat al sinds 1981. Aan de mogelijkheid van het maken van een kwantumcomputer werd aanvankelijk weinig geloof gehecht. Dat is inmiddels compleet anders en wereldwijd wordt er nu veel geld gestoken in de ontwikkeling van stabiele kwantumcomputers.

Menselijke beïnvloeding is kinderlijk eenvoudig: wapen je tegen social engineering!

Social engineering is de aanvalstechniek waarbij misbruik wordt gemaakt van menselijke eigenschappen om vertrouwelijke informatie te verkrijgen of iemand te verleiden een bepaalde handeling te laten verrichten. In dit artikel wordt de psychologie achter social engineering toegelicht, wordt geschetst welke technologische middelen cybercriminelen anno 2016 gebruiken en laten we zien hoe men zichzelf en de eigen organisatie hiertegen kan wapenen.

Biometrie: een toekomst zonder wachtwoord?

Waar er bij overheidstoepassingen vaak weerstand is tegen het gebruik van biometrie, wordt het in de consumentenmarkt steeds breder toegepast en lijken consumenten het te omarmen.

Rapport 2015

Veel organisaties hebben inmiddels substantiële stappen gezet op weg naar een digitale organisatie of zijn daar mee bezig. In deze uitgave treft u voorbeelden aan van concrete digitaliseringsprojecten die inmiddels succesvol zijn geïmplementeerd. Maar ook voorbeelden van situaties, processen en ketens waar nog veel kansen liggen voor verdere digitalisering. Aanvullend hebben we ook dit jaar door TNS NIPO een onderzoek laten uitvoeren onder burgers in Nederland. De uitkomsten geven inzicht in de mening en perceptie van de Nederlandse burger op het gebied van openbare orde en veiligheid.

Omslag nodig voor digitale slagkracht

Trends in de veiligheidssituatie en technologie betekenen dat Defensie een andere weg moet inslaan bij de verder opbouw van offensieve cybercapaciteiten.

Leading Digital – van technologie naar organisatieverandering

Voor de overheid is digitalisering niet alleen nodig om efficiënt en effectief te kunnen werken, maar vooral ook om burgers en bedrijven op een moderne wijze te kunnen bedienen.

Open data en privacy

Bij het openstellen van data door de overheid is het veiligheidsdomein tot nu toe een blinde vlek. Dit artikel onderstreept het belang om dit goed én veilig te doen.

Rapport 2014

Ketensamenwerking staat als onderwerp inmiddels volop in de aandacht bij de Rijksoverheid. Hierbij gaat het niet alleen om samenwerking tussen diverse overheden, maar vooral ook om samenwerking tussen overheid, burgers en bedrijfsleven. Belangrijk uitgangspunt is daarbij dat de overheid de wens van burgers centraal stelt bij deze interactie. Digitalisering in het veiligheidsdomein biedt een oplossing om deze samenwerking en afstemming goed vorm te geven en te kunnen sturen op resultaten.

Naar één landelijke meldkamerorganisatie door digitale ketensamenwerking

In oktober 2013 is het transitieakkoord getekend om van 22 meldkamers naar 1 landelijke meldkamerorganisatie (LMO) te gaan. Ten behoeve van die nieuwe organisatie zal een landelijk en multidisciplinair IM&ICT-domein worden gerealiseerd met een aantal grote aanbestedingen zoals het Nieuwe Meldkamer Systeem (NMS) en C2000. Deze ontwikkelingen vormen een buitengewoon complexe digitale transformatie voor het veiligheidsdomein. De veelheid aan belanghebbenden is ongekend. Om de LMO succesvol te ontwikkelen, is een gebalanceerde strategie nodig. Een strategie waarin de verschillende belangen worden (h)erkend. Een strategie waarin ruimte wordt geboden om de veranderingen incrementeel door te voeren.(1)

Bepaal, plan en volg het ritme in de keten

Het presteren van één organisatie heeft effect op andere organisaties in de keten. Het anticiperen op het ritme van de keten is cruciaal voor de eigen bedrijfsvoering.

Informatie moet stromen! De digitale transformatie van de jeugdstrafrechtketen

De jeugdstrafrechtketen is toe aan verandering. Digitalisering van informatie is niet voldoende, deze tijden vragen om een andere aanpak, een andere gedachtegang. Het is tijd voor: de digitale transformatie!

Rapport 2013

Het visierapport geeft het startschot voor een dialoog over digitale veiligheid in Nederland. We kennen allemaal de voordelen van de digitale samenleving, maar er is ook een andere kant. Op die steeds drukkere digitale snelweg voegen steeds vaker ongenode deelnemers in, die de veiligheid van informatie in gevaar brengen en ons kwetsbaar maken. Hoe houden we ze van de weg en de zaak onder controle? Is dat een taak van de overheid of een gezamenlijke verantwoordelijkheid?

Cyber resilience in het jaarverslag?

Cyber resilience is een randvoorwaarde geworden voor de continuïteit en bescherming van de reputatie van organisaties. Meer transparantie is nodig om het vertrouwen te behouden.

De keten voorbij

Een moderne, ‘van buitenaf’ benadering bij het organiseren van het domein van veiligheid en justitie kan niet zonder vergaande digitalisering.

Meer vissen in de vijver met de White Hat Office

De toenemende aandacht voor cybersecurity leidt tot een groot tekort aan gekwalificeerde hackers. Wij zien een structurele, publiekprivate oplossing.

Rapport 2011

In het bereiken van een veilige samenleving en een optimaal beveiligde ‘BV Nederland’ speelt Capgemini al jaren een rol van belang. We adviseren overheden en organisaties op strategisch niveau, doen onderzoek, integreren systemen en bouwen aan intelligente oplossingen. Nationaal en internationaal. Om de kennis die we daarmee opdoen te delen en op te schalen, brengen we Trends in Veiligheid uit: een overzicht van de belangrijkste trends en ontwikkelingen in het veiligheidsdomein en onze visie daarop.

Rapport 2010

Veiligheid staat al jaren hoog op de politieke agenda en krijgt ook in de media veel aandacht. Het is een begrip dat veel facetten kent en waarmee bestuurders en burgers nog vaak worstelen. Want hoever moet je gaan als het om veiligheid gaat? Na de aanslagen van 9/11 was de wereld in shock en werden draconische maatregelen genomen. Inmiddels denken we er iets genuanceerder over en zoeken we naar een goede balans tussen bijvoorbeeld veiligheid en privacy. En naar samenwerking tussen organisaties die zich met veiligheid bezighouden, nationaal en internationaal. Binnen Capgemini zijn wereldwijd tientallen consultants werkzaam die zich op het terrein van openbare orde, veiligheid en defensie hebben gespecialiseerd. Ook in Nederland. Zij hebben hun visie op de verschillende aspecten rond veiligheid beschreven in het visierapport Trends in Veiligheid.