Rapporten

Rapport 2021

Op het moment van schrijven van dit trendrapport is de strijd tegen COVID-19 nog in volle gang. Woorden schieten tekort om te beschrijven hoe blij we zijn met de inzet van eenieder in deze strijd, waaronder niet in de laatste plaats de medewerkers in het veiligheidsdomein. Want juist ook de organisaties in het veiligheidsdomein hebben moeten reageren op de nieuwe werkelijkheid, zowel wat die betekent voor de samenleving als ook wat die betekent voor de eigen organisatie en manieren van werken.

Digitale veiligheid en kwantuminternet; gaat dat samen?

De opkomst van kwantumtechnologie betekent een revolutie. Een revolutie, voor onze mogelijkheden om ’s werelds meest complexe problemen op te lossen. En een revolutie, voor de mogelijkheden van criminelen om beveiligingslinies te doorbreken en aan de haal te gaan met waardevolle gegevens. We moeten ervoor zorgen dat kwantumtechnologie niet in de verkeerde handen valt, en doen wat we kunnen om verantwoorde toepassing van kwantumtechnologie te borgen. Met nieuwe beveiligingsmethoden, mogelijk gemaakt door – inderdaad – kwantumtechnologie. En met een weloverwogen benadering van de mogelijkheden en de risico’s. De overheid zal een voorbeeldfunctie moeten tonen in een wereld van veranderde digitale veiligheid. Miljarden euro’s aan subsidietrajecten zullen nodig zijn in de uitrol van QKD-netwerken en bedrijven zullen op de gevaren en baten van het kwantuminternet moeten worden gewezen. Tegelijkertijd zullen we staatsgevoelige gegevens op de juiste manier moeten beschermen. Tot slot zullen we keuzes moeten maken om eerlijke en verantwoordelijke toegang tot het kwantuminternet te borgen. En hoewel de brede toepassing van kwantumtechnologie nog voor ons ligt, is het zaak om ons er nu alvast op voor te bereiden. Een goed begin is het halve werk!

Sturen op intelligence in samenwerkingsverbanden

Data vergaren is een ding; die data optimaal benutten is een tweede. We spreken dan vaak over ‘intelligence’. Om data te vergaren en te verrijken tot intelligence, is het Multidisciplinair Interventie Team (MIT) opgericht, een samenwerkingsverband tussen actoren in het veiligheidsdomein. Maar de manier waarop intelligence wordt aangevlogen schiet vaak te kort: ‘als we maar alle data bij elkaar (mogen) zetten, dan hebben we meer inzicht en krijgen we meer grip op het domein’. Zo eenvoudig is het helaas niet. We moeten toe naar een deugdelijke sturingsstrategie, om intelligence gerichter in te zetten. Op zo’n manier dat bestrijding van ondermijnende criminaliteit niet meer louter incidentgedreven is, maar strategisch en adaptief. In dit artikel bespreekt de auteur vier bouwstenen die nodig zijn voor zo’n sturings- en samenwerkingsstrategie: een gemeenschappelijke taal en scope voor de samenwerking, een kortcyclische en dynamische sturing van het intelligence-proces, de continue doorontwikkeling van een strategisch beeld van het criminele domein en een lerende organisatie. Als we die bouwstenen op een structurele manier weten te implementeren, kan het complexe samenwerkingsverband dat de MIT is pas echt effectief opereren.

Onze nationale, digitale veiligheid: van compliance naar risicobeheersing

Toenemende digitale risico’s dwingen de overheid ertoe een grotere rol te pakken in de veiligheid van onze digitale infrastructuur. Dat concludeerde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in 2019. De Wet Beveiliging Netwerk- en Informatiesystemen (WNBI) is van die grotere rol een eerste, belangrijke uiting. Met de focus op het creëren van een ‘risico-managementcultuur’, vereist de WBNI dat organisaties in de vitale infrastructuur een minimum niveau van digitale beveiliging borgen. De continuïteit van onze organisaties is immers niet alleen in het belang van deze (commerciële) organisaties zelf, maar van ons allemaal. Het succes van de WBNI wordt echter mede bepaald door de opstelling van private organisaties én de overheid. Het risico bestaat dat private organisaties de WBNI beschouwen als een compliance oefening in plaats van een actiegerichte oproep om de security volwassenheid te vergroten. De vraag is dan ook: hoe zorgen we ervoor dat de WBNI de drijvende kracht wordt om de cybersecurityvolwassenheid te versnellen binnen de nationale kritieke infrastructuur? Op die kwestie gaat dit artikel dieper in.

Rapport 2020

Innovatieve technologie houdt Nederland veilig

Cyber crime, cyber security, artificial intelligence, informatie gestuurd werken (IGW) en natuurlijk innoveren, allemaal thema’s die actueel zijn voor uw werk in het (publieke) veiligheidsdomein. Hoe kunnen we al deze ontwikkelingen succesvol inzetten voor de maatschappij zonder de ethische kant uit het oog te verliezen?

Commandovoering in cyberconflicten

Binnen de NATO-organisatie ontwikkelen diverse R&D instellingen technologie en standaarden om als bondgenoten gezamenlijk en effectief op te kunnen treden. NATO maakt ook gebruik van niet-militaire instituten die met hun kennis uit het IT-domein bijdragen aan de innovatie van de bondgenootschappelijke capaciteiten. Recentelijk heeft een team van Capgemini-experts een analyse uitgevoerd naar de wijze waarop cyberinformatie in een militaire commandocentrum gepresenteerd en gedeeld kan worden. Dit artikel is een bewerking van het onderzoeksrapport en is tot stand gekomen door de succesvolle samenwerking van de onderzoeksleider van NCIA, Manisha Parmar en de projectleider van Capgemini, Peter Kwant.

Het expertteam van Capgemini bestond verder uit Frits Broekema, Ton Slewe, Jack van ’t Wout, Bart van Riel en Manon Kornmann.

De samenwerking tussen NCIA en Capgemini werd mede mogelijk gemaakt door de begeleiding van ‘The Hague Security Delta’ (HSD) : https://www.thehaguesecuritydelta.com/

Een gewaagde technologie in de kinderschoenen: experimenteren met artificial intelligence binnen de jeugdzorg

In mei 2019 bepleitte minister Grapperhaus tijdens een evenement van het ministerie van Justitie & Veiligheid om meer aan te sturen op informatievoorziening in de keten, om samenwerking binnen het veiligheidsdomein te bevorderen. De ketensamenwerking in de jeugdzorg kwam hier specifiek aan de orde, in een aansluitend panel met Mariënne Verhoef van SpiRit. Hierbij was de rol van data één van de hoofdthema’s. Voorkomen is beter dan genezen en aangezien artificial intelligence (AI) steeds meer in staat lijkt te zijn om voorspellingen over de toekomst te maken, lijkt het belang van data science en het uitwisselen van informatie tussen ketenpartners ook steeds belangrijker. Aangezien er middels analysemethoden als AI steeds meer mogelijkheden lijken te zijn om data te gebruiken, rijst de vraag: wat is de huidige visie vanuit de jeugdzorg op de inzet van AI ter preventie van (zware) jeugdzorgtrajecten? Wat zijn de uitdagingen van deze toepassingen in de ketensamenwerking? Hoe zit het met privacyoverwegingen?

Meer misdaden oplossen met minder politiemensen

De politie moet anders gaan werken om met minder menskracht meer zaken op te lossen. In dit artikel stellen wij drie vernieuwende manieren van werken voor.

Rapport 2019

Succesvol innoveren in het veiligheidsdomein

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Slimmer samenwerken aan een veiliger Nederland”. Innovatie is duidelijk meer dan een buzzword in het veiligheidsdomein: veel betrokkenen zijn aan de slag om hun belangrijkste opdracht op een vernieuwende manier aan te pakken. Dat is cruciaal, want de bad actors zitten niet stil. Dankzij nieuwe technologie vinden criminelen steeds weer nieuwe manieren om te ontwrichten, op te ruien en digitale en fysieke veiligheidslinies te doorbreken.

Kwantum veegt vloer aan met digitale veiligheid

Begrippen

Kwantumcomputer is een nieuw revolutionair type computer. Deze computers maken slim gebruik van de natuurwetten uit de kwantummechanica, waardoor ze over een enorme parallelle rekenkracht beschikken. Van deze technologie wordt verwacht dat ze een grote impact teweegbrengt op het gebied van optimalisatie, chemie en kunstmatige intelligentie.

Qubits zijn de eenheid van kwantuminformatie. Het aantal qubits is een belangrijke, hoewel niet de enige, maat voor de rekenkracht van een kwantumcomputer. Qubits zijn het equivalent van bits in een gewone computer.

Encryptie is de versleuteling van digitale gegevens.

RSA is een hedendaagse encryptiemethode die veel gebruikt wordt bij inloggen. De veiligheid van RSA is evenredig aan de grootte van de sleutel die gebruikt wordt.

Kwantumcomputers zullen in staat zijn hedendaagse encryptie te ontcijferen. Komt onze digitale veiligheid hiermee in gevaar en liggen straks al onze gegevens op straat?

Encryptie zorgt ervoor dat niemand zich kan bemoeien met persoonlijke zaken. Als je pint bij de kassa wordt alles versleuteld, van de pincode die je intoetst tot de pintransactie die naar de bank gaat. Dit zorgt ervoor dat derden niet zomaar kunnen uitlezen wat er gebeurt en vooral geen aanpassingen kunnen doen. Kwantumcomputers, een nieuwe revolutionaire techniek, dreigen hier verandering in te brengen. Hierdoor liggen straks misschien al onze data op straat. De vraag is of we ons zorgen moeten maken. Hoe serieus is dreiging van kwantumcomputers voor onze digitale veiligheid, en hoe kunnen we ons voorbereiden?

Vernieuwen met echte impact

Van zichtbaar naar minder zichtbaar: de vormen van criminaliteit verschuiven mee met (technologische) veranderingen in de maatschappij. Het veiligheidsdomein moet mee innoveren om oplossingen te zoeken voor de uitdagingen van deze tijd. Verschillende partijen zoals politie, OM, gemeenten en private partijen werken samen om nieuwe manieren te vinden om criminaliteit aan te pakken. Onze observatie is echter dat innovatieve ideeën in het veiligheidsdomein niet altijd de (complete) oplossing van het probleem vormen: vaak verzanden innovaties in simpele ingrepen op processen. In dit artikel geven we antwoord op de vraag hoe je betekenisvol kunt innoveren door uitdagingen meer effectgericht te benaderen, zodat de innovatie daadwerkelijk bijdraagt aan het gezamenlijk gewenste effect.

Een innovatie-aanpak: veel meer dan alleen een speeltuin

Drones leggen vliegveld Gatwick een week plat, de Russische Marine blokkeert de zee van Azov, Oostvaardersplassen activisten negeren de wet, piraterij neemt weer toe in West-Afrika, cocaïnesmokkel door onderzeeboten in de Caraïbische Zee, milieu-incidenten met containers op de Noordzee. De samenleving, nationaal en internationaal, wordt steeds geconfronteerd met nieuwe veiligheidsbedreigingen. De handhavers van de openbare orde en veiligheid reageren echter voornamelijk met traditionele methodes en bestaande procedures. Dat is vaak ineffectief en kost veel tijd. Tijd waarin veel schade ontstaat: materiële schade en immateriële, waaronder reputatieschade.

Het verkorten van die reactietermijn levert potentieel veel waarde op. Daarom is een innovatieve cultuur noodzakelijk: een cultuur waarbij voortdurend nieuwe aanpakken worden beproefd, geëvalueerd en geïnstitutionaliseerd. In de praktijk zien we dat er wel wordt geëxperimenteerd, maar relatief weinig wordt geïmplementeerd. De Mobiele Eenheid gaat nog steeds de straat op met wapenstokken en traangas, Defensie stuurt nog steeds fregatten naar zee en de inlichtingendiensten sluiten telefoontaps aan.1

Rapport 2018

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Wantrouwen en vertrouwen in de digitale samenleving.” In een tijd waarin fake news de samenleving op zijn grondvesten doet schudden, persoonsgegevens regelmatig op straat liggen en nieuwe technologieën als Internet of Things en drones potentieel grote impact hebben op onze privacy, is nauwelijks een actueler thema te bedenken.

Safe cities: disruptieve technologieën voor een veilige samenleving

Veiligheid en bereikbaarheid zijn belangrijke uitdagingen voor steden. Disruptieve technologieën bieden een oplossing, maar welke vraagstukken ontstaan?

Nederland digitaal veilig: internationale samenwerking als voorbeeld

De cyberdreiging wordt steeds groter en komt uit verschillende hoeken van de wereld. Het is een illusie dat een organisatie alleen volledig zelfstandig effectieve cybersecurity kan realiseren. Per definitie is er altijd een informatieachterstand op de crimineel. Met behulp van samenwerking en allianties in het delen van cyberinformatie kunnen we de wereld veiliger maken. Vertrouwen en heldere afspraken tussen de hoeders van onze cybersecurity zijn essentieel om goed samen te werken.

Goudlokje in privacyland

De invoering van de nieuwe Europese privacywetgeving AVG wordt door veel organisaties gezien als een kostbare compliance-oefening. Dat is jammer want deze nieuwe wet biedt veel kansen om beter inzicht te krijgen in de informatiestromen van een organisatie. Met beter inzicht kan gerichter ingezet worden op de verzameling en het gebruik van informatie om de waarde van organisaties te verhogen en kosten te besparen. Welke kansen biedt deze nieuwe wet- en regelgeving nog meer? En hoe kunnen organisaties hier effectief gebruik van maken?

Rapport 2017

In deze editie is het thema ‘In een verbonden samenleving.’ En dit thema is niet zomaar gekozen, want onze maatschappij kan steeds meer worden beschouwd als een complex van verbindingen. Verbindingen tussen mensen, tussen organisaties en tussen apparaten, waarbij die drie entiteiten ook onderling steeds hechter in verbinding staan. Een ontwikkeling die het gevolg is van de opkomst van het internet. En aangezien het internet zich steeds verder ontplooit, met steeds nieuwe toepassingen (met het Internet of Things als een voorname recente innovatie), staat de ontwikkeling van de verbonden samenleving nooit stil.

Internet of Safety and Security Things. Mens versus machine?

Internet of Things maakt het mogelijk om gebeurtenissen automatisch te kunnen waarnemen, analyseren, beoordelen en te koppelen aan het juiste digitale responsscenario. Toch is de rol van de professional nog cruciaal.

Toegang tot miljarden apparaten: Een nieuw risico!

In veel sectoren zoals de energiesector, de gezondheidszorg, de auto-industrie en de transportsector wordt steeds meer gebruik gemaakt van onderling verbonden apparatuur. Het ‘Internet of Things’ (IoT) is hier een voorbeeld van. De verschillende typen apparatuur zijn heel divers en lopen uiteen van servers, wearables, slimme meters en pacemakers tot autonome robots. Deze apparatuur kan gegevens met elkaar uitwisselen en gebruikmaken van elkaars functionaliteit. De schaal waarop apparatuur wordt gebruikt, het belang voor de mens bij het gebruik en de informatie die wordt uitgewisseld, wordt steeds groter. Meer dan 55% van de Nederlanders vindt dat de Nederlandse overheid en bedrijven onvoldoende zijn voorbereid op een mogelijke cyberoorlog1. Hoe zorgen we ervoor dat aanvallen worden voorkomen en op een veilige manier grote aantallen verbonden apparatuur in het IT-landschap kunnen worden opgenomen?

Wat vertellen social media ons over dreigingen?

Op 28 november 2016 rijdt een man in Ohio in op voorbijgangers, waarna hij een aantal mensen aanvalt met een slagersmes. Elf mensen raken gewond, waarvan één zwaargewond. Enkele momenten voor zijn daad, plaatst de dader een dreigende post op Facebook, waarin hij zijn aanval aankondigt.

Rapport 2016

In de nieuwe, editie staat de mens centraal. De mens als (zelfredzame) burger, als slachtoffer, als beleidsmaker en als aanjager van digitale innovatie. Hieronder schetsen we enkele ontwikkelingen die in het rapport aan bod komen.

Wettelijke dilemma’s in digitale opsporing

Digitaal en internetrechercheurs hebben momenteel beperkte juridische mogelijkheden om zelf digitaal bewijs te verzamelen en verdachten op te sporen.

Menselijke beïnvloeding is kinderlijk eenvoudig: wapen je tegen social engineering!

Social engineering is de aanvalstechniek waarbij misbruik wordt gemaakt van menselijke eigenschappen om vertrouwelijke informatie te verkrijgen of iemand te verleiden een bepaalde handeling te laten verrichten. In dit artikel wordt de psychologie achter social engineering toegelicht, wordt geschetst welke technologische middelen cybercriminelen anno 2016 gebruiken en laten we zien hoe men zichzelf en de eigen organisatie hiertegen kan wapenen.

Communicatie na een datalek cruciaal voor behoud van vertrouwen

Sinds 1 januari 2016 geldt de meldplicht datalekken. Dit vraagt om een zorgvuldig opgezette communicatiestrategie richting slachtoffers in geval van een datalek.

Rapport 2015

Veel organisaties hebben inmiddels substantiële stappen gezet op weg naar een digitale organisatie of zijn daar mee bezig. In deze uitgave treft u voorbeelden aan van concrete digitaliseringsprojecten die inmiddels succesvol zijn geïmplementeerd. Maar ook voorbeelden van situaties, processen en ketens waar nog veel kansen liggen voor verdere digitalisering. Aanvullend hebben we ook dit jaar door TNS NIPO een onderzoek laten uitvoeren onder burgers in Nederland. De uitkomsten geven inzicht in de mening en perceptie van de Nederlandse burger op het gebied van openbare orde en veiligheid.

Alerteringsinitiatieven in concurrentie voor aandacht van de burger

Het effect van de groeiende alerteringsfamilie is niet bekend. De hoeveelheid initiatieven brengt enkele dilemma’s mee die in samenhang bezien moeten worden.

Open data en privacy

Bij het openstellen van data door de overheid is het veiligheidsdomein tot nu toe een blinde vlek. Dit artikel onderstreept het belang om dit goed én veilig te doen.

Samen stap voor stap naar digitale dienstverlening bij de rechtspraak

Het geluid van fax en het gevoel van papier gaan verdwijnen. Burger en ketenpartners willen digitaal. De rechtspraak ziet kans op innovatie en hogere kwaliteit.

Rapport 2014

Ketensamenwerking staat als onderwerp inmiddels volop in de aandacht bij de Rijksoverheid. Hierbij gaat het niet alleen om samenwerking tussen diverse overheden, maar vooral ook om samenwerking tussen overheid, burgers en bedrijfsleven. Belangrijk uitgangspunt is daarbij dat de overheid de wens van burgers centraal stelt bij deze interactie. Digitalisering in het veiligheidsdomein biedt een oplossing om deze samenwerking en afstemming goed vorm te geven en te kunnen sturen op resultaten.

Cybersecurity als enabler van digitale transformaties

Cybersecurity is een directe enabler van de vier belangrijke digitale transformaties van deze tijd: Social, Mobile, Analytics en Cloud.

Van geketende netwerken naar genetwerkte ketens

Hoe kan organisatieoverstijgende samenwerking op het niveau van de professional op de werkvloer bijdragen aan het verder versterken van de strafrechtketen?

Fraude - Met de fietsverzekeringen aangepakt door het delen van informatie

Het delen van elkaars gegevens vinden organisaties eng. Vooral ook vanuit het privacyoogpunt denkt men onterecht dat bijna niets kan. Er mag echter vaak meer dan men denkt en uitwisselen van informatie kan de verschillende partijen ook winst opleveren.

Rapport 2013

Het visierapport geeft het startschot voor een dialoog over digitale veiligheid in Nederland. We kennen allemaal de voordelen van de digitale samenleving, maar er is ook een andere kant. Op die steeds drukkere digitale snelweg voegen steeds vaker ongenode deelnemers in, die de veiligheid van informatie in gevaar brengen en ons kwetsbaar maken. Hoe houden we ze van de weg en de zaak onder controle? Is dat een taak van de overheid of een gezamenlijke verantwoordelijkheid?

Meer rendement uit cocreatie met burgers en bedrijven: een Digital Capabilities Center

Binnen burgerparticipatie is een ontwikkeling te zien naar meer cocreatie-initiatieven. De digitale revolutie kan daar een impuls aan geven. Een Digital Capabilities Center helpt de politie burgerparticipatie en cocreatie-initiatieven effectief en rendabel te maken.

De veilige ‘digitale samenleving’ bestaat niet

De overheid worstelt met haar rol ten aanzien van het handhaven van digitale veiligheid en trekt nauwelijks parallellen met het fysieke domein.

Cameratoezicht: efficiënter in de veiligheidsketen

Er wordt in de veiligheidsketen niet ten volle gebruikgemaakt van de mogelijkheden die cameratoezicht in combinatie met andere sensoren en social media biedt.

Rapport 2011

In het bereiken van een veilige samenleving en een optimaal beveiligde ‘BV Nederland’ speelt Capgemini al jaren een rol van belang. We adviseren overheden en organisaties op strategisch niveau, doen onderzoek, integreren systemen en bouwen aan intelligente oplossingen. Nationaal en internationaal. Om de kennis die we daarmee opdoen te delen en op te schalen, brengen we Trends in Veiligheid uit: een overzicht van de belangrijkste trends en ontwikkelingen in het veiligheidsdomein en onze visie daarop.

Rapport 2010

Veiligheid staat al jaren hoog op de politieke agenda en krijgt ook in de media veel aandacht. Het is een begrip dat veel facetten kent en waarmee bestuurders en burgers nog vaak worstelen. Want hoever moet je gaan als het om veiligheid gaat? Na de aanslagen van 9/11 was de wereld in shock en werden draconische maatregelen genomen. Inmiddels denken we er iets genuanceerder over en zoeken we naar een goede balans tussen bijvoorbeeld veiligheid en privacy. En naar samenwerking tussen organisaties die zich met veiligheid bezighouden, nationaal en internationaal. Binnen Capgemini zijn wereldwijd tientallen consultants werkzaam die zich op het terrein van openbare orde, veiligheid en defensie hebben gespecialiseerd. Ook in Nederland. Zij hebben hun visie op de verschillende aspecten rond veiligheid beschreven in het visierapport Trends in Veiligheid.